TongKet.comTổng Kết
Cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp

Báo cáo tổng kết năm của thư viện, trung tâm văn hoá: đo việc phục vụ, bớt kể sự kiện

Đơn vị sự nghiệp văn hoá hay viết báo cáo như danh sách sự kiện. Cách chuyển sang số người được phục vụ, câu viết sai và viết lại, phần tự chủ tài chính và câu mẫu.

A young Vietnamese man in a beige jacket slides plain archive boxes onto unmarked metal shelves in a quiet storage room, side view, warm lamp light

Báo cáo tổng kết năm của thư viện hay trung tâm văn hoá nên đo bằng việc phục vụ: bao nhiêu người được phục vụ, phục vụ những nhóm nào, chất lượng ra sao, chi phí bao nhiêu, thay vì liệt kê lần lượt các sự kiện đã tổ chức. Danh sách sự kiện vẫn có chỗ, nhưng ở phụ lục; thân báo cáo cần trả lời câu hỏi đơn vị đã phục vụ người dân tới đâu với nguồn lực được giao.

Đơn vị sự nghiệp văn hoá có lợi thế là nhiều hoạt động, nhiều hình ảnh, nhưng điểm yếu là ít số đo. Cuối năm, người viết thường mở lịch ra và chép: tháng ba tổ chức hội thi, tháng tư triển lãm, tháng sáu lớp năng khiếu hè. Bài này chỉ cách đổi lối viết đó sang lối đo kết quả, có bảng câu viết sai và viết lại, đoạn về tự chủ tài chính, và câu mẫu cho phần phương hướng.

Vì sao báo cáo kiểu "lịch sự kiện" không đủ

Cơ quan chủ quản đọc báo cáo của đơn vị sự nghiệp để trả lời vài câu hỏi rất thực tế: tiền ngân sách cấp và tiền đơn vị tự thu đã đổi lấy bao nhiêu phục vụ; nhóm người dân nào được hưởng; đơn vị có giữ được chất lượng dịch vụ đã cam kết không; năm tới có cần điều chỉnh nhiệm vụ, kinh phí, biên chế không. Một danh sách hai mươi sự kiện không trả lời được câu nào trong đó.

Lối viết theo lịch còn có một hệ quả khác: những việc phục vụ thường xuyên, ngày nào cũng làm, lại bị bỏ qua. Thư viện mở cửa ba trăm ngày, phục vụ hàng nghìn lượt bạn đọc, luân chuyển sách xuống các điểm đọc ở khu dân cư — những việc đó không có "ngày tổ chức" nên không lọt vào danh sách sự kiện, trong khi lại là phần việc chính.

Vì vậy, khung báo cáo của đơn vị sự nghiệp văn hoá nên chia hai lớp. Lớp thứ nhất là dịch vụ thường xuyên, đo bằng số lượt, số người, số ngày mở cửa. Lớp thứ hai là các chương trình, sự kiện, đo bằng số người tham gia và một vài nhận xét chất lượng. Sau hai lớp đó mới tới phần tài chính, nhân lực, tồn tại và phương hướng.

Một tình huống hay gặp: trung tâm văn hoá của một phường mới sắp xếp nhận thêm nhà văn hoá của hai khu vực cũ. Nếu báo cáo vẫn đi theo lịch sự kiện, phần việc vận hành thêm hai điểm sinh hoạt, mở cửa cho các câu lạc bộ người cao tuổi tập luyện mỗi sáng, sẽ không xuất hiện ở đâu cả. Viết theo lớp dịch vụ thường xuyên thì việc này hiện ra ngay bằng số: thêm bao nhiêu điểm, bao nhiêu câu lạc bộ, bao nhiêu buổi mỗi tuần.

Viết sai và viết lại

Mỗi dòng là một câu thường gặp trong báo cáo đơn vị sự nghiệp văn hoá và cách viết lại cho đo được. Số trong câu viết lại là ví dụ giả định.

Câu thường gặpVì sao chưa ổnViết lại
Thư viện luôn thu hút đông đảo bạn đọc đến đọc sách.Không có số, không so được với năm trướcNăm qua thư viện phục vụ 18.400 lượt bạn đọc, tăng 2.400 lượt (15%) so với năm trước; bình quân 61 lượt mỗi ngày mở cửa.
Tổ chức thành công nhiều hoạt động văn hoá, văn nghệ sôi nổi."Thành công" và "sôi nổi" là nhận xét, không phải kết quảTrung tâm tổ chức [số] chương trình văn nghệ, thu hút khoảng [số] lượt người xem; [số] chương trình tổ chức tại khu dân cư ở xa trung tâm.
Công tác luân chuyển sách được quan tâm.Không biết luân chuyển bao nhiêu, đi đâuLuân chuyển [số] bản sách tới [số] điểm đọc ở thôn, tổ dân phố và trường học, mỗi điểm đổi sách [số] lần trong năm.
Các lớp năng khiếu được phụ huynh đánh giá cao.Không có căn cứ đánh giáMở [số] lớp năng khiếu với [số] lượt học viên; lấy ý kiến [số] phụ huynh, [tỷ lệ]% đề nghị duy trì lớp vào năm sau.
Cơ sở vật chất còn xuống cấp.Không nói hạng mục nào, ảnh hưởng gìHội trường lớn dột mái phía đông từ tháng [tháng], phải chuyển [số] chương trình sang sân ngoài trời hoặc hội trường nhỏ.

Kiểm phép tính ở dòng đầu: năm trước 16.000 lượt, năm nay 18.400 lượt, tăng 2.400 lượt, bằng 15%. Chia cho 300 ngày mở cửa ra khoảng 61 lượt mỗi ngày. Câu báo cáo có số nào thì người viết phải tự bấm lại số đó một lần.

Lấy số từ đâu khi cả năm chưa ghi chép đều

Nhiều đơn vị đến cuối năm mới thấy thiếu số. Vẫn có thể gom lại từ những nguồn sẵn có, miễn là ghi rõ số nào là đếm, số nào là ước.

  • Sổ theo dõi bạn đọc, sổ mượn trả: đếm lượt đến đọc và lượt mượn về nhà.
  • Số thẻ bạn đọc cấp mới và số thẻ còn hiệu lực.
  • Biên bản bàn giao sách luân chuyển ở các điểm đọc.
  • Hồ sơ từng chương trình: kế hoạch, danh sách đội tham gia, biên bản tổng kết chương trình.
  • Danh sách học viên các lớp năng khiếu, câu lạc bộ, kèm số buổi học.
  • Số liệu thu, chi của kế toán đơn vị, đã đối chiếu.
  • Hình ảnh có ghi ngày, để ước số người tham gia những buổi không có danh sách.

Với buổi biểu diễn ngoài trời không có vé, số người xem chỉ là ước. Ghi "khoảng" và nói cách ước, ví dụ theo số ghế đã kê và số người đứng xung quanh. Một con số ước có cách ước rõ ràng vẫn dùng được; một con số tròn không có căn cứ thì không.

Năm sau, rút kinh nghiệm bằng cách lập ngay một bảng theo dõi tháng với năm sáu chỉ tiêu chính. Mỗi cuối tháng một viên chức điền mất mười phút, cuối năm đã có đủ số. Bảng nên có cột ghi chú để ghi những việc bất thường trong tháng, như đóng cửa sửa chữa hay mất điện kéo dài, vì đó là lời giải thích cho những tháng số tụt xuống.

Phần tự chủ tài chính và nguồn thu sự nghiệp

Đơn vị sự nghiệp được giao tự chủ ở mức nào thì báo cáo năm phải có đoạn nói về mức đó: nguồn ngân sách cấp, nguồn thu sự nghiệp từ dịch vụ (lớp học, cho thuê hội trường theo quy định, dịch vụ in sao…), tổng chi, và mức tự bảo đảm chi thường xuyên nếu được giao chỉ tiêu này. Số phải lấy từ kế toán và khớp với báo cáo tài chính.

Ví dụ giả định: tổng chi thường xuyên trong năm 4,0 tỷ đồng, nguồn thu sự nghiệp 0,6 tỷ đồng, thì mức tự bảo đảm chi thường xuyên là 15%. Nếu năm trước là 12%, viết "tăng 3 điểm phần trăm". Không nên viết số thu mà không có số chi, vì người đọc không biết thu như vậy là nhiều hay ít.

Năm [năm], tổng nguồn thu sự nghiệp đạt [số] triệu đồng, bằng [tỷ lệ]% kế hoạch; mức tự bảo đảm chi thường xuyên đạt [tỷ lệ]%, tăng [số] điểm phần trăm so với năm trước, chủ yếu từ [nguồn thu]. Các khoản thu được quản lý, sử dụng theo quy định hiện hành.

Đoạn này cũng là chỗ thích hợp để nói về các dịch vụ miễn phí đơn vị vẫn duy trì cho người dân, như phòng đọc thiếu nhi hay buổi chiếu phim ở khu dân cư. Tách rõ phần thu và phần phục vụ không thu tiền giúp cơ quan chủ quản thấy cả hai mặt nhiệm vụ. Nếu có thể, ghi thêm số lượt người được phục vụ miễn phí, để không ai hiểu nhầm rằng đơn vị chỉ chạy theo nguồn thu.

Tồn tại của đơn vị văn hoá: viết sao cho khỏi thành lời than

Gọi tên việc, không gọi tên cảm giác. Thay vì "hoạt động chưa thật sự sâu rộng", viết: Chương trình chưa đến được [số] trên [số] thôn ở xa; số lượt bạn đọc là người cao tuổi chỉ chiếm [tỷ lệ]%.

Tách nguyên nhân trong và ngoài đơn vị. Ví dụ: hội trường xuống cấp là nguyên nhân ngoài tầm đơn vị; lịch mở cửa trùng giờ làm của người dân là nguyên nhân đơn vị tự sửa được. Người đọc cần biết cái nào đơn vị sẽ tự làm, cái nào cần cấp trên.

Đừng để tồn tại lặp đi lặp lại nhiều năm. Nếu "cơ sở vật chất xuống cấp" đã nằm trong báo cáo ba năm liền, năm nay nên viết khác: đã kiến nghị bao nhiêu lần, có phương án tạm nào, ảnh hưởng đo được bao nhiêu.

Ghi điều khó mà đơn vị vẫn xoay xở được. Một câu như Dù thiếu một viên chức, thư viện vẫn duy trì mở cửa cả buổi tối thứ bảy nhờ bố trí ca luân phiên vừa nêu được khó khăn vừa cho thấy cố gắng, không cần thêm tính từ.

Phương hướng năm tới: gắn với nhóm người được phục vụ

Phương hướng của thư viện, trung tâm văn hoá dễ thành danh sách "tiếp tục tổ chức các hoạt động". Cách viết có ích hơn là chọn hai ba nhóm người dân mà năm nay phục vụ chưa tới, đặt mục tiêu cụ thể cho từng nhóm, rồi mới tới danh sách chương trình định kỳ.

Năm tới, đơn vị tập trung ba hướng: một là đưa sách và chương trình đọc tới [số] thôn chưa có điểm đọc; hai là mở khung giờ phục vụ buổi tối cho người đi làm; ba là phối hợp với các trường tổ chức [số] buổi đọc sách cho học sinh. Các chương trình định kỳ được giữ như năm nay, có điều chỉnh theo ý kiến người tham gia.

Với mỗi hướng, nếu được, ghi luôn chỉ tiêu đo được: số điểm đọc, số buổi, số lượt người. Đến cuối năm sau, chính những con số đó là xương sống cho bản báo cáo tiếp theo, và đơn vị không phải chép lại lịch sự kiện thêm lần nào nữa.

Câu hỏi thường gặp

Báo cáo của thư viện có cần liệt kê từng sự kiện không?

Không cần trong thân báo cáo. Thân báo cáo chỉ nêu những chương trình tiêu biểu kèm số người tham gia, còn danh sách đầy đủ đưa vào phụ lục. Cách này giúp báo cáo ngắn và tập trung vào kết quả phục vụ.

Không có sổ theo dõi thì lấy số lượt người tham gia ở đâu?

Có thể ước từ danh sách đăng ký, số ghế đã kê, biên bản tổng kết từng chương trình hoặc ảnh có ghi ngày. Ghi rõ đó là số ước và cách ước. Năm sau nên lập bảng theo dõi hằng tháng để có số đếm thật.

Đơn vị sự nghiệp có phải viết về tự chủ tài chính trong báo cáo năm không?

Nên có một đoạn ngắn về nguồn thu, tổng chi và mức tự bảo đảm chi thường xuyên nếu đơn vị được giao chỉ tiêu này. Số phải khớp với báo cáo của kế toán. Phần chi tiết tài chính để ở báo cáo tài chính riêng.

Tăng từ 16.000 lên 18.400 lượt thì tăng bao nhiêu phần trăm?

Mức tăng là 2.400 lượt, chia cho số năm trước là 16.000, được 15%. Luôn chia cho số của năm gốc, không chia cho số năm nay. Viết cả số tăng tuyệt đối lẫn tỷ lệ để người đọc dễ hình dung.

Có nên đưa ảnh vào báo cáo tổng kết không?

Bản báo cáo văn bản gửi cơ quan chủ quản thường không cần ảnh trong thân bài. Ảnh nên dùng ở phần trình chiếu tại hội nghị hoặc tập phụ lục nếu cơ quan yêu cầu. Thân báo cáo nên dựa vào số và câu mô tả.

Phần phương hướng của trung tâm văn hoá nên bắt đầu từ đâu?

Bắt đầu từ những nhóm người dân năm nay chưa được phục vụ tới, rồi mới tới các chương trình định kỳ. Mỗi hướng nên có chỉ tiêu đo được như số điểm, số buổi, số lượt người. Như vậy cuối năm sau có cái để so.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138