Báo cáo sơ kết học kỳ 1 của tổ chuyên môn chỉ cần năm phần: tình hình tổ, kết quả thực hiện kế hoạch tổ, kết quả giảng dạy và giáo dục theo tỷ lệ chung, hạn chế và nguyên nhân, kế hoạch học kỳ 2. Bản tốt dài ba đến năm trang, bám đúng kế hoạch tổ đầu năm, và quan trọng hơn cả là được gửi đúng hạn để ban giám hiệu cộng vào báo cáo trường.
Tổ trưởng thường vừa dạy đủ tiết vừa phải gom số của tám, mười đồng nghiệp trong tuần cuối học kỳ. Bài này đưa cách gom số bằng một phiếu chung, bảng khung từng phần kèm câu mẫu, những thứ không cần đưa vào và cách tự soát. Số liệu trong bài là ví dụ giả định.
Viết cho ai và để làm gì
Bản sơ kết tổ có hai người đọc chính. Người thứ nhất là ban giám hiệu, đọc để lấy số cộng vào báo cáo trường và để biết tổ cần hỗ trợ gì trong học kỳ 2. Người thứ hai là chính các thành viên trong tổ, nghe đọc tại buổi sinh hoạt tổ cuối học kỳ. Viết cho người thứ nhất thì cần số rõ, đúng hạn. Viết cho người thứ hai thì cần công bằng: việc tốt của ai được ghi nhận, việc chưa làm được nói thẳng nhưng không bêu tên.
Vì thế bản sơ kết tổ không phải là chỗ kể lại toàn bộ hoạt động. Ban giám hiệu đã có kế hoạch tổ trong tay; họ cần biết kế hoạch đó đi được bao nhiêu phần. Tổ trưởng lâu năm thường mở kế hoạch tổ đầu năm ra, đánh dấu từng dòng là xong, đang làm hay chưa làm, rồi mới bắt đầu viết. Cách đó giúp bản sơ kết không bỏ sót việc đã hứa và không phình ra vì những việc không có trong kế hoạch.
Một lưu ý về giọng văn: chủ ngữ là tổ. Viết tổ đã tổ chức, tổ đề nghị, không viết theo ngôi thứ nhất số ít. Khi cần ghi nhận cá nhân, ghi tên đồng chí giáo viên kèm việc cụ thể, không dùng tính từ khen chung.
Phiếu gom số phát cho giáo viên trong tổ
Phát phiếu từ tuần thứ mười sáu, hạn nộp đầu tuần mười tám. Mỗi giáo viên điền một phiếu, các ô chỉ ghi số hoặc một dòng ngắn.
- Số tiết dạy thực hiện so với phân phối chương trình, số tiết dạy bù nếu có.
- Số tiết đã dự giờ đồng nghiệp và số tiết được dự giờ.
- Chuyên đề hoặc bài nghiên cứu đã tham gia, vai trò (dạy minh hoạ, góp ý, chuẩn bị).
- Đồ dùng dạy học tự làm hoặc học liệu tự soạn, mỗi thứ một dòng mô tả.
- Tỷ lệ học sinh hoàn thành nội dung học kỳ ở các lớp mình dạy, theo cách đánh giá hiện hành, chỉ ghi tỷ lệ chung từng lớp.
- Số buổi phụ đạo, bồi dưỡng đã tổ chức và số lượt học sinh tham gia.
- Một việc thấy khó nhất trong học kỳ và một đề xuất cho học kỳ 2.
Ô cuối cùng là nguồn quý nhất cho phần hạn chế. Giáo viên viết thật khi được hỏi riêng trên giấy hơn là khi được hỏi giữa buổi họp. Tổ trưởng gom các ý trùng nhau, ý nào có từ ba người trở lên nêu thì đưa vào báo cáo.
Khung năm phần kèm câu mẫu
Bảng dưới là bản rút gọn để bạn chép vào giấy và điền dần. Chỗ trong ngoặc vuông thay bằng số của tổ.
| Phần | Viết gì | Câu mẫu |
|---|---|---|
| 1. Tình hình tổ | Số thành viên, môn phụ trách, thay đổi nhân sự, thuận lợi khó khăn | Tổ gồm [số] giáo viên phụ trách môn [tên môn] từ khối [khối] đến khối [khối]; học kỳ này có [số] đồng chí nghỉ chế độ, tổ phân công dạy thay [số] tiết. |
| 2. Thực hiện kế hoạch tổ | Chuyên đề, sinh hoạt chuyên môn, dự giờ, bồi dưỡng | Tổ thực hiện [số]/[số] chuyên đề theo kế hoạch học kỳ; tổ chức [số] buổi sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học; bình quân mỗi giáo viên dự [số] tiết. |
| 3. Kết quả giảng dạy, giáo dục | Tỷ lệ chung theo khối, so cùng kỳ | Tỷ lệ học sinh hoàn thành nội dung học kỳ 1 môn [tên môn] toàn khối [khối] đạt [tỷ lệ], tăng [số] điểm phần trăm so với cùng kỳ năm học trước. |
| 4. Hạn chế, nguyên nhân | Việc chưa đạt, lý do thuộc về tổ | Tổ chưa tổ chức được chuyên đề [tên] do lịch kiểm tra giữa kỳ trùng tuần dự kiến; tổ trưởng chưa điều chỉnh kịp kế hoạch. |
| 5. Kế hoạch học kỳ 2 | Việc, người phụ trách, thời gian | Tổ chức chuyên đề [tên] trong tuần [số], giao đồng chí [họ tên] dạy minh hoạ; mỗi giáo viên dự tối thiểu [số] tiết đến hết tháng [tháng]. |
Phần 4 và phần 5 là phần ban giám hiệu đọc kỹ nhất. Phần 2 và 3 có thể viết gọn bằng bảng số kèm hai, ba câu nhận xét.
Cộng số từ phiếu thành số của tổ
Sai sót thường gặp nhất trong báo cáo tổ không nằm ở câu chữ mà ở phép cộng. Ví dụ giả định: tổ có 9 giáo viên, mỗi người tự khai số tiết dự giờ, tổng cộng 117 tiết. Bình quân mỗi người là 13 tiết. Nếu kế hoạch tổ đặt mỗi người dự 12 tiết trong học kỳ 1, thì tổ đạt và vượt nhẹ kế hoạch, bạn viết được bình quân 13 tiết mỗi giáo viên, vượt mức 12 tiết đề ra. Nhưng nếu trong 9 người có 2 người chỉ dự 6 tiết, bình quân vẫn đẹp mà thực tế không đều. Câu trung thực là ghi thêm còn [số] đồng chí chưa đạt mức đề ra.
Với tỷ lệ học sinh, cộng theo số em chứ không cộng theo tỷ lệ. Ví dụ giả định: một giáo viên dạy 3 lớp với 38, 40 và 41 em, số em hoàn thành lần lượt 36, 39 và 40. Tổng số em là 119, số hoàn thành 115, tỷ lệ chung khoảng 96,6%. Nếu cộng ba tỷ lệ rồi chia ba sẽ ra một số hơi khác, và khi ban giám hiệu cộng chéo theo khối thì không khớp.
Giữ bảng tính gốc của tổ, đừng chỉ giữ bản báo cáo đã in. Khi văn phòng gọi hỏi một con số, bạn tra lại được trong một phút thay vì phải đi hỏi từng đồng nghiệp lần nữa.
Những thứ không cần đưa vào báo cáo tổ
Bản sơ kết tổ hay bị dài vì chứa những thứ ban giám hiệu đã có hoặc không cần. Có thể bỏ:
- Chép lại toàn văn nhiệm vụ năm học của ngành và của trường ở đầu báo cáo. Chỉ cần một câu dẫn "thực hiện kế hoạch năm học của nhà trường".
- Danh sách tên học sinh tham gia phụ đạo, bồi dưỡng. Ghi số lượt là đủ.
- Kết quả của từng học sinh, bảng xếp thứ tự các lớp theo kết quả môn học.
- Lời khen chung kiểu "các đồng chí trong tổ đều nhiệt tình, trách nhiệm" lặp lại ở mọi phần.
- Số liệu chưa kiểm chứng, nghe kể lại, chưa có trong sổ sách của tổ.
- Kiến nghị vượt thẩm quyền của nhà trường. Nếu cần nêu, ghi "tổ đề nghị nhà trường kiến nghị với cấp trên" và nói rõ việc.
- Phần giới thiệu dài về đặc trưng bộ môn, vị trí của môn học trong chương trình. Ban giám hiệu và đồng nghiệp đều đã biết.
Bỏ bớt những thứ trên, một bản báo cáo tổ thường rút từ tám trang xuống còn bốn mà không mất ý nào ban giám hiệu cần.
Ba tình huống tổ trưởng hay gặp
Tổ ghép nhiều môn. Tổ khoa học tự nhiên hoặc tổ năng khiếu ghép nhiều môn thì phần 3 chia theo môn, mỗi môn hai ba dòng; phần 2 và phần 4 viết chung cho tổ. Đừng để mỗi môn viết thành một báo cáo nhỏ rồi ghim lại, người đọc sẽ không thấy tổ đâu.
Có giáo viên nộp phiếu trễ. Đến hạn mà còn thiếu một phiếu, bạn ghi số của tổ tính trên số phiếu đã nhận và chú thích rõ. Gửi báo cáo đúng hạn với chú thích tốt hơn gửi trễ hai ngày với số đủ, vì ban giám hiệu còn phải ráp nhiều tổ.
Tổ có việc chưa làm do nhà trường điều chỉnh. Nếu chuyên đề bị hoãn vì trường đổi lịch, ghi đúng như vậy kèm thời điểm dự kiến làm lại. Đây là nguyên nhân khách quan với tổ, không cần nhận lỗi, nhưng vẫn phải có trong báo cáo để không ai hiểu là tổ quên.
Kết quả môn học giảm so với cùng kỳ. Đừng né con số. Viết thẳng mức giảm, rồi nêu điều tổ đã nhìn ra khi xem lại: đề kiểm tra năm nay khác cấu trúc, lớp có nhiều em chuyển đến giữa kỳ, hay giáo viên mới chưa quen chương trình. Kèm theo một việc cụ thể ở phần kế hoạch học kỳ 2, ví dụ tổ tổ chức [số] buổi thống nhất cách ra đề và chấm chữa trước tuần [số].
Đọc dự thảo tại buổi sinh hoạt tổ cuối học kỳ
Bản sơ kết tổ nên qua một lượt góp ý của chính thành viên tổ trước khi gửi lên. Buổi đọc dự thảo gọn nhất đi theo các bước sau.
- Gửi dự thảo cho các thành viên trước buổi sinh hoạt một ngày, đánh dấu sẵn những số đã cộng từ phiếu để từng người tự kiểm phần của mình.
- Tại buổi sinh hoạt, tổ trưởng không đọc lại toàn văn. Chỉ đọc phần kết quả chính, phần hạn chế và kế hoạch học kỳ 2, mỗi phần dừng lại hỏi có ai cần sửa số không.
- Ghi góp ý vào biên bản ngay tại chỗ: ai đề nghị sửa gì, tổ thống nhất ra sao. Góp ý không được thống nhất thì ghi là ý kiến riêng, không đưa vào bản chính.
- Thống nhất phân công cho kế hoạch học kỳ 2 ngay trong buổi, để mỗi dòng trong phần 5 đã có người nhận trước khi gửi lên ban giám hiệu.
- Sửa bản chính trong ngày, ký và gửi. Đừng để qua cuối tuần vì đầu tuần sau văn phòng đã bắt đầu ráp báo cáo trường.
Bước này tốn khoảng hai mươi phút nhưng giải quyết được chuyện hay gặp nhất sau hội nghị trường: một đồng nghiệp đứng lên nói số của mình bị ghi sai. Khi số đã được chính người khai xác nhận trước, báo cáo của tổ đứng vững hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Báo cáo sơ kết tổ chuyên môn có bắt buộc theo mẫu của trường không?
Nếu ban giám hiệu đã phát khung chung thì nên theo đúng khung đó để dễ tổng hợp. Khi trường không phát khung, bạn có thể dùng khung năm phần trong bài. Quan trọng là các tổ cùng một thứ tự để văn phòng ghép được nhanh.
Có nên ghi tên giáo viên chưa hoàn thành nhiệm vụ trong báo cáo tổ không?
Bản đọc tại sinh hoạt tổ không nên nêu tên kèm lời chê. Có thể ghi số lượng giáo viên chưa đạt và trao đổi riêng với từng người. Nếu ban giám hiệu yêu cầu danh sách cụ thể, gửi riêng thành phụ lục nội bộ.
Tổ trưởng mới nhận nhiệm vụ giữa học kỳ thì viết thế nào?
Ghi rõ thời điểm nhận nhiệm vụ ở phần tình hình tổ, rồi viết tiếp theo kế hoạch tổ đã có từ đầu năm. Phần trước khi nhận việc, bạn dựa vào sổ biên bản sinh hoạt tổ và hỏi lại tổ phó. Không cần xin lỗi hay giải thích dài.
Có cần đính kèm biên bản sinh hoạt tổ vào báo cáo sơ kết không?
Thường là không, vì biên bản đã lưu ở hồ sơ tổ. Báo cáo chỉ dẫn số buổi đã sinh hoạt và nội dung chính. Nếu ban giám hiệu kiểm tra hồ sơ cuối học kỳ, họ sẽ xem biên bản tại sổ.
Phần kế hoạch học kỳ 2 của tổ nên chi tiết đến mức nào?
Đủ để cuối năm đo lại được: tên việc, số lượng, người phụ trách, tuần hoặc tháng thực hiện. Không cần lịch từng ngày. Bốn đến sáu việc trọng tâm là vừa với một tổ.
Báo cáo tổ có cần chữ ký của các thành viên không?
Thông thường chỉ tổ trưởng ký. Tuy vậy, nên đọc dự thảo tại buổi sinh hoạt tổ cuối học kỳ để các thành viên góp ý trước khi gửi. Như vậy số liệu được chính người khai xác nhận, tránh thắc mắc về sau.