Báo cáo tổng kết của bộ phận một cửa cần ba nhóm số tính trên cùng một mẫu số: tổng hồ sơ phải giải quyết trong kỳ, số giải quyết đúng hạn và trễ hạn, số hồ sơ nộp trực tuyến; phần còn lại là câu chữ giải thích vì sao trễ và đã làm gì để phục vụ người dân tốt hơn. Sai một mẫu số là mọi tỷ lệ phía sau đều lệch, và đây là lỗi hay gặp nhất ở báo cáo một cửa.
Công chức một cửa thường có sẵn số trong hệ thống theo dõi hồ sơ, nhưng số lấy ra mỗi lần một kiểu: lúc tính cả hồ sơ năm trước chuyển sang, lúc không; lúc tính hồ sơ đang giải quyết, lúc bỏ ra. Bài này đi từ cách đếm cho thống nhất, bảng số mẫu với phép tính đúng, câu mẫu cho phần trễ hạn, tới những gì người dân thực sự cảm nhận và nên được ghi lại.
Đếm cho thống nhất trước khi tính bất cứ tỷ lệ nào
Tổng hồ sơ phải giải quyết = hồ sơ kỳ trước chuyển sang + hồ sơ tiếp nhận mới trong kỳ. Đây là mẫu số gốc. Bỏ phần chuyển sang thì báo cáo năm nay đẹp hơn nhưng không khớp với báo cáo cuối năm trước, và người đối chiếu sẽ thấy ngay.
Trong tổng đó chia ba nhóm: đã giải quyết, đang giải quyết còn trong hạn, đang giải quyết đã quá hạn. Ba nhóm cộng lại phải bằng tổng. Nếu không bằng, còn một nhóm bị sót: thường là hồ sơ người dân rút lại, hoặc hồ sơ bị trả vì không đủ điều kiện.
Trong nhóm đã giải quyết lại chia: trước hạn, đúng hạn, trễ hạn. Tỷ lệ đúng hạn nên tính là (trước hạn + đúng hạn) chia cho số đã giải quyết. Nếu hướng dẫn của cấp trên yêu cầu cách tính khác thì theo hướng dẫn, nhưng phải ghi rõ cách tính trong báo cáo.
Hồ sơ trực tuyến đếm theo cách nộp, không theo cách trả kết quả. Một hồ sơ nộp trực tuyến nhưng người dân đến nhận kết quả trực tiếp vẫn là hồ sơ trực tuyến. Ghi rõ điều này để khỏi bị hỏi.
Chốt mốc ngày trước khi rút số. Hệ thống thay đổi từng ngày. Rút số lúc tám giờ sáng và lúc bốn giờ chiều có thể lệch vài hồ sơ. Chọn một mốc, ghi vào báo cáo, và mọi người dùng chung bộ số rút ra từ mốc đó.
Bảng số mẫu và phép tính
Ví dụ giả định của một phường trong năm. Chú ý mẫu số của từng tỷ lệ.
| Chỉ tiêu | Số | Cách tính |
|---|---|---|
| Hồ sơ năm trước chuyển sang | 120 | Lấy từ báo cáo cuối năm trước |
| Hồ sơ tiếp nhận mới trong năm | 4.880 | Trực tiếp và trực tuyến |
| Tổng hồ sơ phải giải quyết | 5.000 | 120 + 4.880 |
| Đã giải quyết | 4.850 | Trong đó trước hạn và đúng hạn 4.753, trễ hạn 97 |
| Đang giải quyết, còn trong hạn | 140 | Chuyển sang năm sau |
| Đang giải quyết, đã quá hạn | 10 | Phải nêu lý do |
| Tỷ lệ giải quyết đúng hạn | 98,0% | 4.753 chia 4.850 |
| Tỷ lệ trễ hạn | 2,0% | 97 chia 4.850 |
| Hồ sơ nộp trực tuyến | 2.196 | 45,0% của 4.880 hồ sơ tiếp nhận mới |
Kiểm nhanh: 4.850 + 140 + 10 = 5.000, khớp tổng. 4.753 + 97 = 4.850, khớp số đã giải quyết. Tỷ lệ trực tuyến tính trên hồ sơ tiếp nhận mới vì hồ sơ chuyển sang đã nộp từ năm trước. Ba phép kiểm này mất một phút mà chặn được gần hết lỗi số của báo cáo một cửa.
Nếu cấp trên yêu cầu so cùng kỳ, thêm một cột năm trước. Ví dụ năm trước tỷ lệ trực tuyến 30%, năm nay 45%, thì viết "tăng 15 điểm phần trăm", không viết "tăng 15%" — tăng 15% của 30% chỉ là lên 34,5%.
Viết phần hồ sơ trễ hạn cho thẳng mà không tự hạ mình
Phần trễ hạn là chỗ người viết hay né. Có bản chỉ ghi tỷ lệ đúng hạn mà không có số trễ, có bản ghi "một số ít hồ sơ còn chậm do khách quan". Cả hai cách đều làm người đọc nghi. Cách đúng là nêu số, chia theo lĩnh vực, nêu nguyên nhân chính của từng nhóm, và nói đã làm gì.
Trong năm có [số] hồ sơ giải quyết trễ hạn, chiếm [tỷ lệ]%, tập trung ở lĩnh vực [lĩnh vực] ([số] hồ sơ). Nguyên nhân chủ yếu là [nguyên nhân: ví dụ hồ sơ phải xác minh nguồn gốc đất qua nhiều thời kỳ, phải chờ ý kiến của cơ quan khác]. Bộ phận đã gửi [số] văn bản xin lỗi người dân theo quy định hiện hành và thông báo thời hạn trả kết quả mới.
Câu về văn bản xin lỗi rất nên có nếu đơn vị đã làm, vì đó là cách cho thấy bộ phận tôn trọng người dân và làm đúng quy định. Nếu chưa làm đủ, viết thật số đã làm và đưa việc này vào phương hướng năm tới.
Với mười hồ sơ đang quá hạn chưa xong, đừng gộp chung vào số đang giải quyết. Viết riêng một câu: Đến ngày [ngày], còn [số] hồ sơ quá hạn chưa giải quyết xong, thuộc lĩnh vực [lĩnh vực], dự kiến hoàn thành trước ngày [ngày]. Lãnh đạo cần biết đúng những hồ sơ này để đôn đốc.
Phần phục vụ người dân: ghi những việc người dân thấy được
Ngoài số hồ sơ, báo cáo một cửa nên có một mục ngắn về cách phục vụ. Chọn những việc cụ thể, có thể kiểm chứng, ví dụ:
- Số buổi làm việc thêm giờ hoặc ngày thứ bảy để giải quyết hồ sơ dồn vào dịp cao điểm.
- Số lượt công chức hướng dẫn người dân nộp hồ sơ trực tuyến ngay tại quầy.
- Việc bố trí chỗ ngồi, nước uống, lối đi cho người cao tuổi, người khuyết tật.
- Số lượt tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả tại nhà cho người không tự đi lại được, nếu có làm.
- Số phản ánh, kiến nghị của người dân về thái độ hoặc thủ tục, đã xử lý bao nhiêu.
- Kết quả lấy ý kiến mức độ hài lòng, ghi rõ cách lấy và số người trả lời.
Với mức hài lòng, ghi đủ mẫu số. Ví dụ giả định: phát 600 phiếu, thu về 540 phiếu, trong đó 513 phiếu hài lòng, tỷ lệ hài lòng 95,0% trên số phiếu thu về. Viết "hài lòng 95%" mà không có số phiếu thì con số không có giá trị so sánh.
Nếu có phản ánh tiêu cực, đừng giấu. Một câu như Trong năm có [số] phản ánh về thái độ phục vụ, đã kiểm tra, nhắc nhở [số] trường hợp làm tăng độ tin cho cả phần còn lại.
Một tình huống: đợt cao điểm hồ sơ cuối năm
Ví dụ giả định: trong tháng mười và mười một, phường nhận dồn gần 900 hồ sơ chứng thực và đăng ký hộ tịch do người dân chuẩn bị thủ tục cho con đi học, đi làm xa. Phần lớn hồ sơ trễ hạn của cả năm rơi vào hai tháng này. Nếu báo cáo chỉ ghi tỷ lệ trễ cả năm là 2%, người đọc không thấy được rằng vấn đề nằm ở một đợt cao điểm có thể dự đoán trước.
Cách viết tốt hơn là tách đợt cao điểm thành một đoạn riêng: số hồ sơ trong đợt, số trễ trong đợt, bộ phận đã xử lý thế nào (làm thêm giờ, điều động thêm công chức hỗ trợ, mở thêm quầy), và bài học cho năm sau. Trong tháng [tháng] và [tháng], bộ phận tiếp nhận [số] hồ sơ, bằng [tỷ lệ]% số hồ sơ cả năm; số hồ sơ trễ hạn trong hai tháng này là [số], chiếm [tỷ lệ]% tổng số hồ sơ trễ hạn trong năm.
Đoạn này biến một con số trung bình thành một việc cụ thể mà lãnh đạo có thể quyết: năm tới bố trí trước người và quầy cho đợt cao điểm. Đó chính là thứ một báo cáo tổng kết nên làm được.
Những câu nên bỏ khỏi báo cáo một cửa
"Công chức luôn có thái độ niềm nở, tận tình, chu đáo." Không đo được. Thay bằng số phản ánh, số phiếu hài lòng.
"Không có hồ sơ trễ hạn" khi hệ thống vẫn ghi có. Người đối chiếu nhìn số hệ thống là biết. Nếu có hồ sơ trễ do lỗi nhập trên hệ thống, ghi rõ điều đó kèm số, đừng phủ nhận.
Danh sách dài toàn bộ thủ tục đã tiếp nhận. Chỉ cần năm lĩnh vực có nhiều hồ sơ nhất, phần còn lại gộp thành "các lĩnh vực khác". Bảng đầy đủ để ở phụ lục.
Đoạn kể quy trình tiếp nhận, luân chuyển, trả kết quả. Quy trình đã có trong quy chế. Báo cáo chỉ cần nói khâu nào bị tắc và đã gỡ thế nào.
Phần kiến nghị chung chung "đề nghị cấp trên quan tâm đầu tư trang thiết bị". Ghi cụ thể: thiếu bao nhiêu máy quét, đường truyền chậm vào khung giờ nào, đã ảnh hưởng tới bao nhiêu hồ sơ. Kiến nghị có số mới có cơ hội được xử lý.
Trình tự làm báo cáo trong ba ngày
Bộ phận một cửa thường bận tiếp dân đến sát cuối năm, ít khi có cả tuần để viết. Ba ngày là đủ nếu làm đúng thứ tự.
- Ngày thứ nhất, sáng: chốt mốc ngày, rút toàn bộ số từ hệ thống theo dõi hồ sơ, điền vào bảng như mẫu ở trên, làm ba phép kiểm cộng.
- Ngày thứ nhất, chiều: lọc danh sách hồ sơ trễ hạn và đang quá hạn, gửi công chức từng lĩnh vực ghi lý do ngắn cho từng hồ sơ.
- Ngày thứ hai: viết các phần kết quả, trễ hạn, phục vụ người dân theo câu mẫu; gom số phiếu hài lòng, số phản ánh.
- Ngày thứ ba, sáng: viết tồn tại và phương hướng; đối chiếu số với báo cáo quý của bộ phận.
- Ngày thứ ba, chiều: trình lãnh đạo phụ trách, gửi văn phòng để ghép vào báo cáo chung.
Mẹo cho năm sau: ngay từ tháng đầu năm, cuối mỗi tháng ghi vào một bảng nhỏ số tiếp nhận, đã giải quyết, trễ hạn và lý do trễ. Tới cuối năm, báo cáo gần như chỉ còn là việc cộng lại.
Câu hỏi thường gặp
Tỷ lệ đúng hạn tính trên tổng hồ sơ tiếp nhận hay trên hồ sơ đã giải quyết?
Cách thường dùng là tính trên số hồ sơ đã giải quyết, vì hồ sơ đang giải quyết chưa biết đúng hay trễ. Tuy vậy cần theo hướng dẫn của cấp trên nếu có quy định khác. Dù tính cách nào cũng phải ghi rõ mẫu số trong báo cáo.
Hồ sơ bị trả lại vì thiếu giấy tờ có tính là giải quyết không?
Thường được tính riêng thành nhóm hồ sơ trả lại hoặc từ chối giải quyết, có lý do. Không nên gộp vào nhóm giải quyết đúng hạn để làm đẹp tỷ lệ. Ghi riêng số này còn giúp thấy thủ tục nào người dân hay nộp thiếu để hướng dẫn tốt hơn.
Báo cáo của bộ phận một cửa có cần phần tồn tại không?
Có, và nên gắn với số: lĩnh vực nào trễ nhiều, khâu nào bị tắc, thiết bị hay đường truyền nào ảnh hưởng. Ba ý cụ thể là đủ. Phần này là căn cứ để lãnh đạo bố trí thêm người hoặc thiết bị.
Ai ký báo cáo của bộ phận một cửa?
Tuỳ cách tổ chức của từng địa phương, thường là người phụ trách bộ phận trình lãnh đạo UBND hoặc gửi văn phòng tổng hợp vào báo cáo chung. Bộ phận nên hỏi văn phòng từ đầu để biết bản của mình là báo cáo độc lập hay chỉ là phần nguyên liệu. Cách trình bày sẽ khác đi theo đó.
Tăng từ 30% lên 45% thì viết tăng bao nhiêu?
Viết là tăng 15 điểm phần trăm, hoặc tăng 1,5 lần so với năm trước. Không viết tăng 15% vì sẽ hiểu là 30% nhân thêm 15%, chỉ được 34,5%. Lỗi này rất phổ biến trong báo cáo có tỷ lệ.
Có nên đưa số phiếu hài lòng thấp vào báo cáo không?
Nên, kèm theo cách lấy phiếu và mẫu số. Một con số hài lòng thấp có giải thích và có hướng cải thiện đáng tin hơn con số cao không có căn cứ. Năm sau, chính con số này là mốc để thấy bộ phận đã tiến bộ ra sao.