TongKet.comTổng Kết
Tồn tại, bài học và phương hướng

Nối tồn tại với giải pháp trong báo cáo: bảng đối chiếu từng dòng trước khi trình ký

Cách dựng bảng nháp ba cột tồn tại – nguyên nhân – giải pháp để không tồn tại nào bị bỏ rơi ở phần phương hướng, kèm ví dụ giả định ở trạm y tế và công ty nhỏ.

Close-up of hands of a Vietnamese man in a khaki shirt lining up blank index cards in three rows on a wooden table by a corridor window, soft side light

Để nối tồn tại với giải pháp, hãy dựng một bảng nháp ba cột (tồn tại, nguyên nhân chủ quan, giải pháp) ngay trước khi viết phần phương hướng; mỗi dòng tồn tại phải có ít nhất một giải pháp trả lời đúng nguyên nhân chủ quan của nó, dòng nào không có thì hoặc bổ sung giải pháp, hoặc chuyển sang kiến nghị. Bảng này không đưa vào báo cáo, nó là công cụ của người viết.

Lỗi phổ biến nhất của báo cáo tổng kết không nằm ở câu chữ mà ở chỗ đứt mạch: phần tồn tại nói một đằng, phần phương hướng nói một nẻo. Người đọc ở cấp trên đọc kỹ sẽ thấy ngay, và câu hỏi đầu tiên tại hội nghị thường là "tồn tại này thì năm sau xử lý thế nào". Bài này hướng dẫn dựng bảng đối chiếu, đọc bảng để phát hiện chỗ hở, và chuyển kết quả từ bảng vào văn bản.

Vì sao tồn tại và giải pháp hay bị đứt mạch

Ở đơn vị vừa và lớn, phần đánh giá kết quả và phần phương hướng thường do hai người khác nhau soạn, hoặc cùng một người soạn ở hai thời điểm cách nhau cả tuần. Người viết phương hướng mở kế hoạch năm sau của các bộ phận ra chép vào, chứ không mở lại phần tồn tại. Kết quả là phương hướng đầy đủ việc nhưng không trả lời tồn tại nào.

Nguyên nhân thứ hai là phần tồn tại viết chung chung. Câu "công tác phối hợp còn hạn chế" không chỉ ra phối hợp ở đâu, nên phần giải pháp cũng chỉ có thể viết chung "tăng cường phối hợp". Hai câu chung chung ghép với nhau trông có vẻ khớp, nhưng thật ra không ai biết năm sau sẽ làm gì khác.

Nguyên nhân thứ ba là thiếu bước đối chiếu. Rất ít đơn vị có thói quen đặt hai phần cạnh nhau trước khi trình ký. Bước này mất chưa tới một giờ, nhưng nó là bước người duyệt báo cáo ở cấp trên làm đầu tiên. Bạn làm trước thì đỡ bị trả về.

Đứt mạch còn gây hậu quả ở năm sau. Khi viết báo cáo kỳ tới, người viết mở phương hướng năm nay ra để đối chiếu kết quả; nếu phương hướng không có giải pháp cho tồn tại cũ, tồn tại ấy sẽ lặp lại nguyên văn, và cấp trên sẽ thấy một tồn tại kéo dài hai ba năm không ai xử lý. Bảng đối chiếu làm một lần, nhưng lợi cho cả hai kỳ báo cáo.

Dựng bảng nháp ba cột

Làm trên giấy khổ lớn hoặc bảng tính, tuỳ thói quen. Đừng làm thẳng vào văn bản báo cáo.

  1. Cột một: tồn tại. Chép nguyên văn từng tồn tại đã đánh số từ mục tồn tại, mỗi tồn tại một dòng.
  2. Cột hai: nguyên nhân chủ quan. Chép nguyên nhân chủ quan tương ứng. Một nguyên nhân giải thích hai tồn tại thì chép vào cả hai dòng. Nguyên nhân khách quan ghi nhỏ bên cạnh hoặc để cột phụ.
  3. Cột ba: giải pháp. Mở phần phương hướng đã có, tìm giải pháp trả lời nguyên nhân ở cột hai, chép vào. Chưa có thì để trống, đánh dấu.
  4. Cột phụ: người phụ trách và mốc. Nếu giải pháp đã có người và thời hạn thì ghi; không có thì đánh dấu để bổ sung ở mục tổ chức thực hiện.
  5. Đọc theo hàng ngang. Mỗi hàng đọc như một câu: "Vì [nguyên nhân] nên [tồn tại]; năm tới [giải pháp]". Câu nghe không xuôi thì có một ô sai.
  6. Đọc theo cột dọc. Cột ba có dòng trống không, có hai giải pháp giống hệt nhau không, có giải pháp nào không trỏ về tồn tại nào.

Ví dụ giả định: bảng đối chiếu của một trạm y tế phường

Bảng dưới là bản nháp người viết dựng ra, số liệu là ví dụ giả định. Để ý dòng thứ ba có ô trống và cách xử lý.

Tồn tạiNguyên nhân chủ quanGiải pháp năm tới
Tỷ lệ tiêm chủng đầy đủ cho trẻ dưới một tuổi đạt 92%, thấp hơn kế hoạch 95%.Danh sách trẻ mới chuyển đến chưa được cập nhật kịp, một số trẻ bị sót lịch nhắc.Phối hợp tổ dân phố cập nhật danh sách hộ mới mỗi tháng; nhắc lịch trước buổi tiêm ba ngày.
Khám sức khoẻ định kỳ người cao tuổi mới đạt 70% kế hoạch.Lịch khám dồn vào cuối năm, trùng với đợt tiêm chủng.Chia lịch khám người cao tuổi làm hai đợt, quý hai và quý ba.
Thời gian chờ khám buổi sáng thứ hai kéo dài.Chưa phân luồng người đến lấy thuốc và người đến khám.(trống: cần bổ sung)
Thiếu một nhân viên điều dưỡng trong sáu tháng.(không có: do chưa được bổ sung biên chế)Chuyển sang mục kiến nghị.

Dòng ba cho thấy một tồn tại có nguyên nhân chủ quan rõ nhưng phần phương hướng quên giải pháp; người viết bổ sung câu "bố trí bàn tiếp đón riêng cho người đến lấy thuốc theo đơn cũ vào sáng thứ hai". Dòng bốn không có nguyên nhân chủ quan, đơn vị không tự giải quyết được, nên được chuyển hẳn sang phần kiến nghị với cấp trên thay vì nhét vào nhiệm vụ.

Bốn kiểu hở thường gặp khi đọc bảng

Giải pháp trả lời sai nguyên nhân. Tồn tại do lịch dồn cuối năm, mà giải pháp lại là "tăng cường tuyên truyền". Tuyên truyền không làm lịch bớt dồn. Giải pháp phải nhắm vào chính nguyên nhân chủ quan đã viết.

Giải pháp chỉ là đảo ngược câu tồn tại. Tồn tại "phối hợp chưa chặt chẽ", giải pháp "phối hợp chặt chẽ hơn". Đây là giải pháp rỗng. Cần nói phối hợp bằng cách nào: họp định kỳ, phân đầu mối, quy định thời hạn chuyển hồ sơ.

Một giải pháp gánh quá nhiều tồn tại. Câu "nâng cao chất lượng đội ngũ" được dùng để trả lời bốn tồn tại khác nhau. Khi một giải pháp phải gánh nhiều tồn tại khác bản chất, gần như chắc chắn nó quá chung. Tách ra theo từng nguyên nhân.

Giải pháp không có trong tầm tay. Giải pháp "bổ sung biên chế", "tăng kinh phí" không phải việc đơn vị tự làm được. Đưa chúng vào phần kiến nghị, còn phần giải pháp chỉ ghi những gì đơn vị làm được trong lúc chờ cấp trên trả lời, ví dụ sắp xếp lại phân công tạm thời.

Chuyển bảng vào văn bản báo cáo

Bảng nháp không đưa nguyên vào báo cáo, nhưng thứ tự của nó nên giữ. Phần nhiệm vụ và giải pháp trong phương hướng chia theo mảng việc; trong mỗi mảng, giải pháp trả lời tồn tại nặng nhất nên đứng trước. Người đọc lướt qua sẽ thấy đơn vị ưu tiên đúng chỗ.

Có hai cách thể hiện sự nối mạch trong văn bản. Cách thứ nhất là nhắc lại ngắn tồn tại trong câu giải pháp: Để khắc phục tình trạng hồ sơ trả kết quả quá hạn, bộ phận một cửa lập danh sách hồ sơ sắp đến hạn vào đầu mỗi ngày. Cách thứ hai là giữ nguyên số thứ tự: tồn tại thứ nhất ở phần trước tương ứng với giải pháp thứ nhất ở mảng tương ứng. Cách một dễ đọc hơn khi báo cáo được đọc to tại hội nghị.

Một số đơn vị, nhất là doanh nghiệp, chọn đưa hẳn một bảng ngắn "tồn tại và hướng khắc phục" vào phụ lục. Cách này hợp với báo cáo gửi hội đồng quản trị hay nhà đầu tư, những người thích đọc bảng. Với báo cáo đọc trước hội nghị người lao động hoặc cư dân, văn xuôi ngắn gọn dễ nghe hơn.

Ví dụ thứ hai: một công ty nhỏ làm bảng trong một buổi chiều

Giả định một công ty phân phối đồ gia dụng có mười hai nhân viên, cuối năm trưởng phòng hành chính được giao viết báo cáo tổng kết để đọc tại buổi tất niên và gửi giám đốc. Phần tồn tại có ba dòng: số đơn hàng giao trễ chiếm khoảng 8% tổng đơn (ví dụ giả định, 96 trên 1.200 đơn); công nợ quá hạn của khách đại lý tăng; nhân viên mới nghỉ việc trong ba tháng đầu có hai người trên năm người tuyển.

Khi dựng bảng, trưởng phòng phát hiện phần phương hướng đã viết rất kỹ về mở rộng khách hàng mới nhưng không có dòng nào cho công nợ quá hạn. Nguyên nhân chủ quan của công nợ là chưa có người theo dõi công nợ theo tuần, việc nhắc khách chỉ làm khi kế toán rảnh. Giải pháp được bổ sung: giao một nhân viên kinh doanh theo dõi danh sách công nợ đến hạn mỗi thứ hai, gọi nhắc khách trước hạn ba ngày; kế toán đối chiếu cuối tháng.

Với tồn tại nhân viên mới nghỉ sớm, nguyên nhân chủ quan được xác định là không có người kèm trong tháng đầu. Giải pháp: mỗi người mới có một người cũ kèm trong bốn tuần, kèm danh sách việc cần biết trong tuần đầu. Buổi chiều dựng bảng ấy làm phần phương hướng dài thêm nửa trang, nhưng cũng là nửa trang giám đốc đọc kỹ nhất, vì nó trả lời đúng những gì ông đã thấy trong năm.

Câu mẫu nối mạch cho nhiều nơi

Các câu dưới đây dùng cấu trúc "để khắc phục... sẽ..." hoặc "từ tồn tại... năm tới...". Thay phần trong ngoặc vuông.

  • Để khắc phục tình trạng [tồn tại], năm tới [tổ hoặc bộ phận] sẽ [giải pháp], hoàn thành trước [mốc].
  • Từ việc [tồn tại] trong học kỳ 1, học kỳ 2 tổ chuyên môn [giải pháp] và kiểm tra lại vào [tháng].
  • Rút kinh nghiệm từ [sự việc], ban chấp hành sẽ [giải pháp] ngay từ quý một.
  • Đối với [tồn tại] do nguyên nhân khách quan, trong khi chờ [cấp có thẩm quyền] xem xét, đơn vị tạm thời [giải pháp trong tầm tay].
  • Tồn tại [tên] được xác định là việc ưu tiên số một của năm tới, giao [người phụ trách] theo dõi và báo cáo hằng tháng.

Đừng dùng cùng một khung câu cho mọi giải pháp, đọc to sẽ rất đều đều. Xen hai ba khung khác nhau, và để những giải pháp nhỏ dưới dạng gạch đầu dòng ngắn không cần câu nối.

Câu hỏi thường gặp

Mỗi tồn tại có cần đúng một giải pháp không?

Không nhất thiết đúng một. Mỗi tồn tại cần ít nhất một giải pháp, có thể nhiều hơn nếu có nhiều nguyên nhân chủ quan. Ngược lại, một giải pháp tốt có thể trả lời được hai tồn tại cùng nguyên nhân.

Tồn tại do khách quan thì có cần giải pháp không?

Vẫn nên có một giải pháp trong tầm tay để giảm tác động trong lúc chờ, đồng thời đưa đề nghị lên phần kiến nghị gửi cấp trên. Báo cáo chỉ ghi "do khách quan" rồi bỏ đó dễ bị coi là thụ động.

Có nên đưa bảng tồn tại và giải pháp vào báo cáo chính thức không?

Tuỳ người nhận. Báo cáo gửi hội đồng quản trị hay cấp trên chuyên môn có thể đưa một bảng ngắn vào phụ lục. Báo cáo đọc trước hội nghị đông người nên dùng văn xuôi, giữ bảng làm công cụ nháp cho người viết.

Làm sao biết giải pháp đã đủ cụ thể?

Giải pháp đủ cụ thể khi trả lời được ai làm, làm bằng cách nào và khi nào xong. Nếu câu giải pháp chỉ là câu tồn tại đảo ngược như "phối hợp chặt chẽ hơn" thì chưa đủ.

Ai nên làm bước đối chiếu tồn tại và giải pháp?

Người tổng hợp báo cáo làm bản nháp, sau đó nên đưa cho người đứng đầu đơn vị hoặc một trưởng bộ phận khác đọc. Người không trực tiếp viết thường dễ thấy chỗ hở hơn.

Bước đối chiếu mất bao lâu?

Với báo cáo có năm đến tám tồn tại, dựng bảng và đọc kiểm mất khoảng một giờ. Thời gian này ít hơn nhiều so với việc sửa lại cả phần phương hướng khi báo cáo bị cấp trên trả về.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138