Phần phương hướng nhiệm vụ năm tới thường gồm bốn mục theo thứ tự: mục tiêu chung, chỉ tiêu cụ thể, nhiệm vụ và giải pháp, tổ chức thực hiện; mỗi chỉ tiêu phải đo được, mỗi giải pháp phải gắn với một tồn tại hoặc một chỉ tiêu, và có người hoặc bộ phận chịu trách nhiệm. Đây là phần cấp trên và chính đơn vị sẽ mở lại nhiều nhất trong năm, nên nó cần cụ thể hơn mọi phần khác.
Ở nhiều bản báo cáo, phương hướng chỉ dài nửa trang và toàn câu "tiếp tục đẩy mạnh", "nâng cao hơn nữa". Lý do là đến cuối báo cáo người viết đã mệt, và kế hoạch năm sau thường chưa được bàn kỹ. Bài này đưa dàn ý đánh số, câu mẫu điền được cho từng mục, ví dụ giả định ở một tổ văn phòng, và những lỗi khiến phần phương hướng thành vô dụng.
Dàn ý bốn mục của phần phương hướng
Đây là dàn ý dùng được cho trường học, cơ quan, doanh nghiệp và đoàn thể. Tên mục có thể đổi theo thói quen của đơn vị hoặc theo hướng dẫn của cấp trên.
- Mục tiêu chung. Một đến ba câu nói đơn vị muốn đạt được điều gì vào cuối năm tới. Không liệt kê việc ở đây. Năm [năm], [tên đơn vị] tập trung [hướng chính], phấn đấu hoàn thành [chỉ tiêu cấp trên giao hoặc nhiệm vụ trọng tâm], khắc phục [tồn tại lớn nhất của năm nay].
- Chỉ tiêu cụ thể. Danh sách các con số đơn vị cam kết, chia theo mảng việc. Mỗi chỉ tiêu một dòng, có đơn vị đo. Chỉ tiêu cấp trên giao ghi trước, chỉ tiêu tự đặt ghi sau.
- Nhiệm vụ và giải pháp. Phần dài nhất. Chia theo mảng việc giống phần kết quả để người đọc đối chiếu được. Mỗi mảng gồm vài nhiệm vụ, mỗi nhiệm vụ có một đến ba giải pháp.
- Tổ chức thực hiện. Ai phụ trách mảng nào, mốc kiểm tra giữa kỳ là khi nào, báo cáo định kỳ ra sao. Mục này thường bị bỏ, nhưng thiếu nó thì phương hướng không có người cầm.
- Kiến nghị, đề xuất (nếu có). Những việc cần cấp trên hỗ trợ mới thực hiện được phương hướng. Một số đơn vị tách mục này ra phần riêng cuối báo cáo.
Phần phương hướng nên chiếm khoảng một phần tư đến một phần ba độ dài báo cáo. Báo cáo mười trang mà phương hướng chỉ nửa trang là dấu hiệu đơn vị chưa nghĩ kỹ về năm tới.
Mục tiêu chung: viết ngắn, có hướng, không liệt kê
Mục tiêu chung là câu trả lời cho câu hỏi "năm tới đơn vị muốn khác năm nay ở điểm gì". Nhiều bản viết mục tiêu chung thành một đoạn dài gom đủ mọi mảng, thực chất là tóm tắt trước phần nhiệm vụ. Cách đó không sai, nhưng làm mất tác dụng của mục tiêu chung: người đọc không biết đâu là việc ưu tiên.
Mục tiêu chung tốt thường có ba ý: giữ được gì (những kết quả tốt của năm nay), nâng lên cái gì (một hai mảng muốn tiến rõ), và khắc phục cái gì (tồn tại lớn nhất). Ví dụ giả định ở một công đoàn cơ sở: Năm tới, ban chấp hành tiếp tục duy trì các hoạt động chăm lo thường xuyên cho đoàn viên, tập trung nâng chất lượng sinh hoạt tổ công đoàn, khắc phục tình trạng hoạt động phụ thuộc vào một vài thành viên ban chấp hành.
Đọc câu trên, người nghe biết ngay năm tới công đoàn ưu tiên sinh hoạt tổ và chia việc. Phần chỉ tiêu và giải pháp phía sau chỉ việc cụ thể hoá đúng ba ý ấy. Nếu mục tiêu chung nhắc tới một việc mà phần sau không có chỉ tiêu hay giải pháp nào cho việc đó, hãy bỏ việc ấy khỏi mục tiêu.
Chỉ tiêu: viết sao cho đo được
Chỉ tiêu tốt có đơn vị đo, mốc thời gian và cách kiểm. Bảng dưới là ví dụ giả định ở nhiều nơi khác nhau.
| Chỉ tiêu viết chưa đo được | Chỉ tiêu viết lại |
|---|---|
| Nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục hành chính. | Tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn đạt từ [tỷ lệ]% trở lên, tăng [số] điểm phần trăm so với năm nay. |
| Đẩy mạnh phong trào đọc sách trong học sinh. | 100% lớp tổ chức ít nhất [số] buổi đọc sách chung mỗi học kỳ. |
| Tăng cường thu hút đoàn viên tham gia hoạt động. | Mỗi hoạt động lớn có ít nhất [tỷ lệ]% đoàn viên tham gia; mỗi tổ công đoàn tự tổ chức ít nhất [số] hoạt động trong năm. |
| Phấn đấu tăng doanh thu. | Doanh thu tăng [tỷ lệ]% so với năm nay; tỷ lệ khách hàng cũ quay lại đạt [tỷ lệ]%. |
| Giữ gìn vệ sinh môi trường khu dân cư. | Tổ chức [số] buổi tổng vệ sinh chung trong năm; xử lý dứt điểm [số] điểm tập kết rác tự phát. |
Không phải mảng nào cũng có số. Với mảng định tính, viết chỉ tiêu dưới dạng sản phẩm hoặc mốc: "hoàn thành quy chế phối hợp trước tháng [số]", "100% thành viên mới được hướng dẫn quy trình trong tháng đầu". Như vậy cuối năm vẫn kiểm được có hay không.
Nhiệm vụ và giải pháp: ba lớp nối vào nhau
Lớp một là nhiệm vụ. Nói việc phải làm, viết bằng động từ: "triển khai", "hoàn thiện", "duy trì", "tổ chức". Mỗi mảng việc có hai đến bốn nhiệm vụ, không hơn.
Lớp hai là giải pháp. Nói làm bằng cách nào. Đây là chỗ đặt bài học kinh nghiệm và câu trả lời cho nguyên nhân chủ quan. Giải pháp tốt trả lời được: ai làm, làm khi nào, làm bằng cái gì. Ví dụ: Giao mỗi tổ công đoàn tự lên kế hoạch một hoạt động trong năm, ban chấp hành duyệt và hỗ trợ kinh phí theo quy chế chi tiêu.
Lớp ba là dấu hiệu hoàn thành. Không bắt buộc ghi ở mọi giải pháp, nhưng với giải pháp quan trọng nên có: "xong trước tháng [số]", "kiểm tra giữa năm". Lớp này giúp phần tổ chức thực hiện biết phải theo dõi gì.
Câu mẫu gom ba lớp. [Nhiệm vụ]: [động từ] [việc]. Giải pháp: [bộ phận] chủ trì, [cách làm cụ thể], hoàn thành trước [mốc]. Lặp lại khung này cho từng nhiệm vụ, bạn sẽ có phần phương hướng đều đặn và dễ theo dõi.
Ví dụ giả định: phương hướng của tổ văn phòng một trường trung học
Giả định năm nay tổ văn phòng có hai tồn tại: hồ sơ học sinh cập nhật chậm ở một số lớp, và việc cấp phát giấy tờ cho phụ huynh có lúc phải hẹn lại vì thiếu người trực. Phần phương hướng của tổ có thể viết như sau.
Mục tiêu: duy trì việc phục vụ giáo viên, học sinh và phụ huynh đúng hẹn; khắc phục tình trạng cập nhật hồ sơ chậm và hẹn lại khi cấp giấy tờ. Chỉ tiêu: 100% hồ sơ học sinh được cập nhật trước ngày [mốc] mỗi học kỳ; không quá [số] trường hợp phải hẹn lại trong năm. Nhiệm vụ và giải pháp: lập lịch trực văn phòng giờ tan học có tên người cụ thể, dán ở phòng văn phòng; gửi danh sách lớp chưa cập nhật hồ sơ cho giáo viên chủ nhiệm mỗi hai tuần. Tổ chức thực hiện: tổ trưởng theo dõi chung, báo cáo với hiệu trưởng tại buổi giao ban tháng.
Đoạn này ngắn nhưng đủ bốn mục, mỗi chỉ tiêu kiểm được, mỗi giải pháp trỏ đúng vào tồn tại. Cuối năm tới, chính tổ văn phòng có thể lấy đoạn này ra làm khung cho phần kết quả.
Tổ chức thực hiện: mục ngắn mà hay bị bỏ
Mục này chỉ cần năm đến tám dòng, nhưng thiếu nó thì phương hướng không có ai cầm. Khung điền được:
- [Người đứng đầu đơn vị] chỉ đạo chung, phân công [phó hoặc thành viên] phụ trách từng mảng: [mảng 1] do [bộ phận] chủ trì; [mảng 2] do [bộ phận] chủ trì.
- Các tổ, bộ phận căn cứ phương hướng này xây dựng kế hoạch riêng, gửi về [đầu mối] trước ngày [mốc].
- Đơn vị kiểm tra tiến độ vào [tháng] và [tháng]; sơ kết sáu tháng vào [thời điểm].
- Các tổ, bộ phận báo cáo kết quả theo [tháng hoặc quý] về [đầu mối] để tổng hợp.
- Trong quá trình thực hiện, nếu có vướng mắc, các bộ phận báo cáo kịp thời để điều chỉnh.
Người làm văn phòng tổng hợp lâu năm thường thêm một việc nhỏ ngoài văn bản: sau khi báo cáo được thông qua, cắt riêng phần chỉ tiêu và phần tổ chức thực hiện, gửi cho từng phụ trách mảng. Bản tổng kết dày mười trang ít ai mở lại, nhưng một trang chỉ tiêu có tên mình thì người phụ trách sẽ giữ.
Với đơn vị nhỏ như tổ dân phố, tổ chuyên môn hay chi đoàn, mục này có thể gộp thành hai câu: ai theo dõi chung, khi nào họp kiểm tra giữa năm. Ngắn nhưng phải có, để cuối năm biết hỏi ai.
Lỗi hay gặp khi viết phương hướng vội
Những lỗi dưới đây gặp ở hầu hết các bản dự thảo đầu tiên:
- Chép phương hướng năm trước, đổi năm. Người đọc kỹ sẽ thấy ngay vì các tồn tại mới của năm nay không có giải pháp.
- Toàn câu "tiếp tục", "đẩy mạnh", "nâng cao hơn nữa" mà không có chỉ tiêu hay mốc thời gian nào.
- Chỉ tiêu đặt cao hơn hẳn năm nay mà phần giải pháp không có gì mới; như vậy chỉ tiêu chỉ là mong muốn.
- Thiếu mục tổ chức thực hiện, không ai biết ai phụ trách mảng nào.
- Đưa vào phương hướng những việc phụ thuộc hoàn toàn vào cấp trên. Việc đó thuộc phần kiến nghị, không thuộc nhiệm vụ của đơn vị.
- Phần phương hướng chia mảng khác phần kết quả, khiến người đọc không đối chiếu được năm nay và năm tới.
Trước khi trình ký, đặt phần tồn tại và phần phương hướng cạnh nhau, đánh dấu từng tồn tại đã có giải pháp chưa. Nếu còn tồn tại chưa có lời đáp, bổ sung ngay hoặc giải thích vì sao chuyển sang kiến nghị.
Câu hỏi thường gặp
Phương hướng nhiệm vụ năm tới gồm những phần nào?
Thường gồm mục tiêu chung, chỉ tiêu cụ thể, nhiệm vụ và giải pháp, tổ chức thực hiện; có thể thêm kiến nghị đề xuất. Tên và thứ tự có thể điều chỉnh theo hướng dẫn của cấp trên hoặc thói quen của đơn vị.
Phần phương hướng nên dài bao nhiêu trong báo cáo tổng kết?
Khoảng một phần tư đến một phần ba độ dài cả báo cáo. Báo cáo dài mà phương hướng quá ngắn thường cho thấy kế hoạch năm sau chưa được bàn kỹ, cấp trên dễ yêu cầu bổ sung.
Chỉ tiêu trong phương hướng nên lấy từ đâu?
Lấy từ chỉ tiêu cấp trên giao trước, sau đó là chỉ tiêu đơn vị tự đặt dựa trên kết quả năm nay và những tồn tại cần khắc phục. Chỉ tiêu tự đặt nên bàn với các tổ, bộ phận trước khi đưa vào báo cáo.
Mảng việc không có số liệu thì viết chỉ tiêu thế nào?
Viết dưới dạng sản phẩm hoặc mốc hoàn thành, ví dụ hoàn thành một quy chế trước một tháng cụ thể, hay tổ chức đủ số buổi sinh hoạt. Như vậy cuối năm vẫn kiểm được đạt hay chưa đạt.
Giải pháp khác nhiệm vụ ở điểm nào?
Nhiệm vụ nói việc phải làm, giải pháp nói làm bằng cách nào, ai làm và khi nào. Một nhiệm vụ có thể có một đến ba giải pháp; giải pháp nên trả lời trực tiếp nguyên nhân chủ quan của tồn tại năm nay.
Có cần mục tổ chức thực hiện trong báo cáo tổng kết không?
Nên có, dù chỉ vài dòng. Mục này cho biết ai phụ trách mảng nào, khi nào kiểm tra giữa kỳ, báo cáo theo nhịp nào. Thiếu nó, phương hướng dễ thành danh sách mong muốn không ai cầm.