TongKet.comTổng Kết
Nêu số liệu và kết quả

Thành tích rỗng trong báo cáo tổng kết: nhận ra câu khoe không có gì và sửa lại

Câu nghe như thành tích nhưng không có việc, không có số, không có người hưởng lợi. Sáu dấu hiệu nhận ra, mười cặp câu sửa sẵn và cách giữ phần kết quả cho trung thực.

A Vietnamese woman in a black blazer sits at the end of an office lunch table, crossing out lines on blank sheets with a red pen, wide shot, soft overcast window light

Thành tích rỗng là câu trong báo cáo nghe như kết quả nhưng không trả lời được ba câu hỏi: đã làm việc gì, được bao nhiêu, ai được lợi. Cách sửa là thay mỗi câu như vậy bằng một việc cụ thể có số đo, hoặc nếu không tìm được việc nào đứng sau, xoá hẳn câu đó. Báo cáo ít câu khoe nhưng mỗi câu có căn cứ luôn được tin hơn báo cáo dày đặc chữ "tích cực", "hiệu quả", "nâng cao".

Chẳng ai cố tình viết thành tích rỗng. Chúng xuất hiện vì người viết chịu áp lực phải có phần kết quả dài, vì chép lại từ báo cáo năm trước, hoặc vì việc thật sự đã làm khó diễn đạt. Bài này đưa ra sáu dấu hiệu nhận diện, bảng mười cặp câu đã sửa, cách hỏi lại người phụ trách để tìm ra việc thật, và cách giữ một báo cáo khiêm tốn mà vẫn đủ sức nặng.

Sáu dấu hiệu của một câu thành tích rỗng

Đọc bản nháp và đánh dấu mọi câu có ít nhất một trong các dấu hiệu sau. Câu có từ hai dấu hiệu trở lên gần như chắc là cần viết lại.

  • Không có con số nào, dù việc đó đếm được: số buổi, số người, số hồ sơ, số tiền.
  • Động từ chỉ thái độ thay cho hành động: quan tâm, chú trọng, đẩy mạnh, tăng cường, phát huy.
  • Tính từ tự đánh giá: sôi nổi, hiệu quả, thiết thực, rõ nét, đáng khích lệ.
  • Chủ ngữ mơ hồ: "công tác", "phong trào", "các hoạt động" thay cho tên tổ, tên bộ phận đã làm.
  • Kết quả không có người hưởng lợi: không nói ai được phục vụ tốt hơn, việc gì được giải quyết.
  • Chép được sang đơn vị khác: câu đúng với mọi đơn vị cùng loại, mọi năm.

Cách nhanh nhất là đọc to bản nháp và gạch dưới mọi tính từ. Ở một bản nháp điển hình, số tính từ đánh giá thường nhiều gấp đôi số con số. Sau khi sửa, tỷ lệ đó nên đảo ngược.

Không phải mọi câu có tính từ đều rỗng. Câu nhận xét chung ở cuối một mục được phép có tính từ, miễn là các câu phía trên đã đưa đủ việc và số để chứng minh.

Mười cặp câu: rỗng và có nội dung

Cột bên phải dùng số ví dụ giả định để minh hoạ. Khi sửa, thay bằng việc và số thật của đơn vị.

Câu rỗngCâu có nội dung
Công tác cải cách hành chính có nhiều chuyển biến tích cực.Rút thời gian trả kết quả chứng thực từ hai ngày xuống trong ngày với 85% số hồ sơ.
Phong trào văn nghệ, thể thao diễn ra sôi nổi.Tổ chức giải bóng chuyền hơi với 8 đội, 64 vận động viên; lần đầu có đội của người lao động khối văn phòng.
Đời sống người lao động được quan tâm chăm lo.Hỗ trợ 6 người lao động có hoàn cảnh khó khăn, tổng 18 triệu đồng; tổ chức khám sức khoẻ cho 100% người lao động.
Chất lượng giảng dạy được nâng lên rõ rệt.Mỗi giáo viên dự ít nhất 8 tiết của đồng nghiệp trong học kỳ; tổ thống nhất được cách kiểm tra đầu giờ dùng chung cho khối.
Công tác vệ sinh môi trường được đẩy mạnh.Tổ chức 10 buổi tổng vệ sinh cuối tháng, mỗi buổi khoảng 40 hộ tham gia; không còn điểm đổ rác tự phát ở đầu hẻm.
Ban chấp hành hoạt động hiệu quả, đoàn kết.Ban chấp hành họp đủ 12 kỳ, mọi nghị quyết họp kỳ đều có người phụ trách và hạn hoàn thành.
Công tác chuyển đổi số được triển khai mạnh mẽ.Chuyển 3 loại sổ theo dõi giấy sang bảng tính dùng chung, tra một hồ sơ mất dưới năm phút.
Hoạt động kinh doanh có bước phát triển vững chắc.Có thêm 24 khách hàng thường xuyên, đạt 120% kế hoạch 20 khách hàng; tỷ lệ đơn hàng giao đúng hẹn 96%.
Tập thể lớp có nhiều cố gắng trong học tập.Tập thể lớp tự tổ chức 6 buổi ôn tập theo nhóm trước kỳ kiểm tra; tỷ lệ chung hoàn thành bài tập về nhà tăng so với đầu học kỳ.
Công tác an ninh trật tự được giữ vững.Tổ tự quản tuần tra 96 buổi tối, cả năm không xảy ra mất trộm xe trong khu, giảm từ 4 vụ của năm trước.

Kiểm lại hai cặp có phép tính: 24 chia 20 bằng 1,2, tức 120% kế hoạch; 96 buổi tuần tra tương ứng khoảng hai buổi mỗi tuần trong một năm. Câu có nội dung dài hơn câu rỗng nhưng mỗi chữ đều mang thông tin.

Vì sao thành tích rỗng làm hại cả báo cáo

Câu rỗng không chỉ vô ích, nó còn kéo theo những câu thật. Người nghe ở hội nghị khi đã gặp ba bốn câu "sôi nổi", "hiệu quả" liền nhau sẽ chuyển sang nghe với thái độ bỏ qua, và bỏ qua luôn cả câu có số liệu đứng ngay sau. Một báo cáo vì vậy có thể có những kết quả rất thật mà không ai nhớ.

Ở chiều ngược lại, người đọc báo cáo ở cấp trên đọc hàng chục báo cáo mỗi mùa. Họ nhận ra câu rỗng ngay lập tức, và thường chỉ dừng lại ở những đoạn có việc cụ thể. Một đơn vị có ít thành tích nhưng viết thật sẽ được nhớ hơn đơn vị nhiều thành tích viết giống mọi đơn vị khác.

Cái hại lâu dài nhất là phần phương hướng. Khi phần kết quả chỉ có "chất lượng được nâng lên", phần phương hướng sẽ chỉ có "tiếp tục nâng cao chất lượng". Không có điểm xuất phát rõ, năm sau không biết đã đi được bao xa. Một câu kết quả có số là mốc để năm sau đo lại.

Tìm việc thật đứng sau một câu rỗng

Nhiều câu rỗng thật ra có việc thật phía sau, chỉ là người viết chưa hỏi. Dùng các câu hỏi dưới đây khi gặp người phụ trách lĩnh vực đó.

  1. Hỏi việc: "Năm nay trong việc này, cụ thể đã làm những gì mà năm trước chưa làm?" Câu trả lời thường là một hai việc mới, đó là phần đáng viết nhất.
  2. Hỏi số: "Việc đó có ghi lại ở đâu không, sổ, biên bản, danh sách?" Có ghi lại là có số đếm được.
  3. Hỏi người hưởng lợi: "Ai thấy khác đi nhờ việc này?" Người dân, phụ huynh, khách hàng hay đồng nghiệp ở bộ phận khác.
  4. Hỏi bằng chứng: "Có ai góp ý, khen, hoặc phản ánh về việc này không?" Một phản hồi cụ thể đáng giá hơn một tính từ.
  5. Hỏi so sánh: "Đầu năm việc này thế nào, bây giờ thế nào?" So trước sau là cách nhanh nhất để có câu kết quả.

Nếu sau năm câu hỏi vẫn không tìm ra gì, rất có thể việc đó năm nay không có kết quả đáng kể. Khi đó hãy xoá câu rỗng, và cân nhắc đưa lĩnh vực này vào phần tồn tại thay vì phần kết quả. Một báo cáo bỏ bớt đi một câu khoe không có gì sẽ không bị thiếu, nhưng một câu khoe bị chất vấn tại hội nghị thì sẽ bị nhớ lâu.

Viết khiêm tốn mà vẫn đủ sức nặng

Để con số tự nói. Viết "cả năm không xảy ra tai nạn lao động" mạnh hơn viết "công tác an toàn lao động đạt kết quả xuất sắc". Người nghe tự rút ra chữ xuất sắc.

Nêu điều kiện thật. Kết quả đạt được trong năm thiếu người, thiếu kinh phí thì nói điều kiện đó một câu. Nó làm kết quả có giá trị hơn mà không cần tính từ.

Ghi công đúng người, đúng bộ phận. Thay "các hoạt động được tổ chức thành công" bằng "tổ văn phòng và tổ phục vụ phối hợp tổ chức". Nêu tên bộ phận, không cần nêu tên cá nhân.

Dành tính từ cho câu kết luận. Một mục có thể kết bằng một câu đánh giá chung như "đạt kết quả khá", sau khi đã đưa đủ việc và số. Không rải tính từ ở từng câu.

Nhận phần chưa làm được ngay cạnh phần làm được. Một câu "riêng việc [tên việc] mới đạt [tỷ lệ]%" đặt ngay sau thành tích làm cả đoạn đáng tin hơn.

Tự soát lần cuối trước khi trình ký

Đọc lại phần kết quả với một cây bút. Mỗi câu không có số và không có việc cụ thể, đánh một dấu. Nếu một trang có quá ba dấu, trang đó cần quay lại bước hỏi người phụ trách. Đếm luôn số chữ "tích cực", "hiệu quả", "sôi nổi", "nâng cao" trong toàn báo cáo; mỗi chữ nên xuất hiện không quá một hai lần.

Sau đó làm phép thử thay tên: thay tên đơn vị mình bằng tên một đơn vị cùng loại bất kỳ, đọc lại phần kết quả. Câu nào vẫn đúng sau khi thay tên là câu chưa nói gì về đơn vị bạn. Một báo cáo tốt sẽ sai ngay ở câu thứ hai khi bị thay tên, vì nó chứa những việc, những con số chỉ đơn vị bạn mới có.

Cuối cùng, nhờ một người không tham gia viết, tốt nhất là người sẽ ngồi dưới hội trường, đọc lướt năm phút rồi nói lại ba việc họ nhớ. Nếu họ nhớ được ba việc cụ thể, phần kết quả đã làm đúng việc của nó.

Chỗ thành tích rỗng hay nấp trong từng loại báo cáo

Ở báo cáo của trường học, thành tích rỗng hay nấp trong các mục giáo dục kỹ năng, hoạt động ngoài giờ, phối hợp với cha mẹ học sinh. Ở cơ quan, nó nấp trong các mục cải cách hành chính, chuyển đổi số, tiếp công dân. Ở công đoàn, chi đoàn, hội, nó nấp trong mục phong trào và chăm lo đời sống. Ở doanh nghiệp, nó nấp trong mục văn hoá công ty và đào tạo nội bộ.

Điểm chung của các mục này là việc có thật nhưng khó đếm, và thường do nhiều bộ phận cùng làm nên không ai giữ số. Cách phòng là ghi ngay từ phiếu thu số liệu một dòng yêu cầu mỗi bộ phận gửi một hai việc cụ thể kèm số lượt, số người, để người tổng hợp không phải tự viết câu chung cho những mục mình không theo dõi.

Câu hỏi thường gặp

Thành tích rỗng trong báo cáo tổng kết là gì?

Đó là những câu nghe như kết quả nhưng không cho biết đã làm việc gì, được bao nhiêu và ai được lợi, ví dụ phong trào diễn ra sôi nổi hay chất lượng được nâng lên rõ rệt. Chúng đúng với mọi đơn vị nên không chứng minh được gì về đơn vị bạn.

Làm sao nhận ra một câu thành tích rỗng?

Câu không có số dù việc đếm được, dùng động từ thái độ như quan tâm, đẩy mạnh, có tính từ tự đánh giá, chủ ngữ mơ hồ, không nói người hưởng lợi, hoặc chép được sang đơn vị khác. Có từ hai dấu hiệu trở lên thì gần như chắc cần viết lại.

Không tìm được số liệu thì có nên giữ câu đánh giá chung không?

Hãy thử hỏi người phụ trách về việc mới, sổ ghi chép, người hưởng lợi và so sánh trước sau. Nếu vẫn không tìm ra gì, nên xoá câu đó hoặc chuyển lĩnh vực này sang phần tồn tại, thay vì giữ một câu khoe không có căn cứ.

Báo cáo ít thành tích có bị đánh giá thấp không?

Thường là ngược lại. Người đọc ở cấp trên nhận ra câu rỗng rất nhanh và chú ý tới những đoạn có việc cụ thể. Một báo cáo ít nhưng thật được tin và được nhớ hơn một báo cáo dày đặc tính từ.

Có được dùng tính từ như hiệu quả, sôi nổi trong báo cáo không?

Được, nhưng nên dành cho câu nhận xét chung ở cuối mỗi mục, sau khi đã đưa đủ việc và số để chứng minh. Rải tính từ ở từng câu làm người nghe bỏ qua cả những câu có số liệu thật.

Làm sao biết phần kết quả của mình đã đủ cụ thể?

Thử thay tên đơn vị mình bằng tên đơn vị khác rồi đọc lại; câu nào vẫn đúng là câu còn chung. Sau đó nhờ một người không tham gia viết đọc nhanh và nói lại ba việc họ nhớ, nếu họ nhớ được việc cụ thể là đạt.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138