Báo cáo tổng kết câu lạc bộ trong trường gồm năm phần: thông tin câu lạc bộ, hoạt động đã tổ chức có số buổi và số lượt tham gia, sản phẩm học sinh làm ra, khó khăn và nguyên nhân, kế hoạch kỳ sau. Điểm khác với báo cáo tổ chuyên môn là kết quả không đo bằng điểm số mà bằng việc học sinh đã được làm gì và tạo ra được gì: một buổi giới thiệu sách, một mô hình, một trận giao hữu, một tiết mục.
Giáo viên phụ trách câu lạc bộ thường làm kiêm nhiệm, không có nhiều thời gian cho giấy tờ. Bài này đưa khung năm phần, những số cần ghi từ buổi đầu, câu mẫu, cách nói về học sinh mà không xếp hạng, và những khó khăn hay gặp. Số trong bài là ví dụ giả định.
Câu lạc bộ cần báo cáo để làm gì
Câu lạc bộ trong trường thường được lập theo kế hoạch hoạt động trải nghiệm hoặc giáo dục kỹ năng của nhà trường, có giáo viên phụ trách, có thời gian sinh hoạt cố định, đôi khi có kinh phí nhỏ. Cuối học kỳ và cuối năm, ban giám hiệu cần biết câu lạc bộ có chạy thật không, bao nhiêu học sinh được hưởng lợi, có nên duy trì, mở rộng hay dừng.
Báo cáo câu lạc bộ vì vậy là căn cứ để quyết định năm sau: giữ thời lượng, cấp thêm kinh phí, ghép với câu lạc bộ khác, hay đổi giáo viên phụ trách. Một bản báo cáo nửa trang với câu "câu lạc bộ hoạt động sôi nổi, thu hút đông đảo học sinh" không cho ban giám hiệu căn cứ nào cả. Một bản có số buổi, số lượt học sinh, sản phẩm cụ thể thì có.
Báo cáo còn là cách để công sức của học sinh được ghi nhận. Một nhóm học sinh làm được mô hình lọc nước, một câu lạc bộ đọc sách giới thiệu được hai mươi cuốn sách dưới cờ, đó là những việc đáng được nhắc trong hội nghị sơ kết của trường. Nếu giáo viên phụ trách không viết ra, sẽ không ai biết.
Cuối cùng, báo cáo giúp chính giáo viên phụ trách nhìn lại: hoạt động nào học sinh đến đông, hoạt động nào vắng, vì sao. Đó là dữ liệu tốt nhất để lên kế hoạch kỳ sau.
Những số cần ghi từ buổi đầu tiên
Danh sách thành viên đăng ký. Ghi số đăng ký theo khối. Không cần đưa danh sách tên vào báo cáo, nhưng giữ để đếm.
Sổ điểm danh từng buổi. Mỗi buổi một dòng: ngày, nội dung, số học sinh có mặt. Đây là nguồn của con số quan trọng nhất trong báo cáo: số lượt tham gia và mức duy trì.
Sản phẩm sau mỗi hoạt động. Ghi một dòng: sản phẩm gì, nhóm bao nhiêu học sinh làm, đã được giới thiệu ở đâu. Chụp ảnh sản phẩm, không cần chụp mặt học sinh.
Chi phí, nếu có. Kinh phí nhà trường cấp hoặc vật liệu phụ huynh hỗ trợ, ghi theo từng khoản, giữ hoá đơn. Câu lạc bộ thể thao hay khoa học thường có những khoản nhỏ như bóng, lưới, dây điện, pin; gom chung cuối kỳ thì không nhớ nổi, ghi ngay thì chỉ mất một phút.
Ý kiến học sinh cuối kỳ. Một phiếu ngắn không ghi tên: em thích hoạt động nào nhất, muốn thêm hoạt động gì. Ba câu là đủ.
Khung năm phần kèm câu mẫu
Chỗ trong ngoặc vuông thay bằng số của câu lạc bộ.
| Phần | Viết gì | Câu mẫu |
|---|---|---|
| 1. Thông tin câu lạc bộ | Tên, mục tiêu, giáo viên phụ trách, số thành viên, thời gian sinh hoạt | Câu lạc bộ [tên] do [họ tên] phụ trách, sinh hoạt vào [thời gian], đầu năm có [số] học sinh khối [khối] đăng ký. |
| 2. Hoạt động đã tổ chức | Số buổi, nội dung chính, số lượt học sinh | Học kỳ 1 câu lạc bộ sinh hoạt [số] trên [số] buổi theo kế hoạch, với tổng cộng [số] lượt học sinh tham gia, bình quân [số] em mỗi buổi. |
| 3. Sản phẩm | Sản phẩm cụ thể, nơi giới thiệu | Các nhóm học sinh hoàn thành [số] sản phẩm, trong đó [tên sản phẩm] được giới thiệu tại [buổi sinh hoạt dưới cờ hoặc ngày hội]. |
| 4. Khó khăn, nguyên nhân | Việc chưa làm, lý do | Số học sinh tham gia giảm từ tháng [tháng] do lịch sinh hoạt trùng giờ học thêm của khối [khối]. |
| 5. Kế hoạch kỳ sau | Thay đổi, hoạt động mới, đề xuất | Câu lạc bộ đề nghị chuyển lịch sinh hoạt sang [thời gian] và bổ sung [vật liệu, thiết bị] cho hoạt động [tên]. |
Phần 2 và phần 3 nên đi cùng nhau: mỗi nhóm hoạt động kèm sản phẩm của nó. Người nghe nhớ một sản phẩm cụ thể lâu hơn nhiều so với nhớ số buổi.
Tính mức duy trì từ sổ điểm danh
Con số "số thành viên" ít nói lên điều gì, vì đăng ký đầu năm thì dễ, đến đều cả năm mới khó. Con số có ý nghĩa hơn là số học sinh có mặt bình quân mỗi buổi so với số đăng ký. Ví dụ giả định: câu lạc bộ khoa học có 40 học sinh đăng ký, học kỳ 1 sinh hoạt 14 buổi, tổng số lượt có mặt là 434. Bình quân mỗi buổi có 31 em, tức 77,5% số đăng ký.
Nếu tách theo tháng, bạn còn thấy được xu hướng. Giả sử tháng chín và tháng mười bình quân 36 em mỗi buổi, tháng mười một và tháng mười hai còn 26 em. Mức giảm từ 36 xuống 26 là 10 em, khoảng 27,8%. Câu viết: số học sinh tham gia giảm khoảng 28% trong hai tháng cuối học kỳ, trùng thời gian ôn tập kiểm tra cuối kỳ; câu lạc bộ đề xuất tạm nghỉ hai tuần trước kiểm tra trong học kỳ 2.
Đừng giấu con số giảm. Mức giảm có lý do rõ ràng và có đề xuất đi kèm cho thấy giáo viên phụ trách hiểu câu lạc bộ của mình. Ban giám hiệu sẽ tin những con số còn lại hơn.
Lưu ý: không đưa danh sách học sinh đi đều nhất hay vắng nhiều nhất vào báo cáo. Mức duy trì nói về câu lạc bộ, không nói về từng em.
Nói về học sinh mà không xếp hạng
Câu lạc bộ có thi đấu, có hội thi, dễ làm báo cáo trượt sang khen người này chê người kia. Một số nguyên tắc:
- Ghi nhận sản phẩm và việc làm của nhóm, không chấm điểm hay xếp thứ các thành viên trong câu lạc bộ.
- Nếu câu lạc bộ có học sinh tham gia hội thi của trường hoặc của tỉnh, thành phố, ghi số học sinh tham gia và kết quả theo quyết định chính thức, không bình luận thêm.
- Không so câu lạc bộ mình với câu lạc bộ khác trong trường.
- Học sinh có khó khăn riêng, như mới chuyển trường, ngại giao tiếp, nếu tiến bộ khi tham gia câu lạc bộ thì nói chung là có học sinh tiến bộ, không nêu tên.
- Ảnh minh hoạ trong báo cáo, nếu có, chụp sản phẩm, đôi tay đang làm, khung cảnh, không chụp rõ mặt học sinh khi chưa có sự đồng ý của gia đình.
Giữ những nguyên tắc này, báo cáo câu lạc bộ trở thành nơi mọi thành viên đều thấy mình có phần, không chỉ những em nổi bật. Khi đọc báo cáo trước các thành viên, các em nghe thấy việc của nhóm mình chứ không nghe thấy tên bạn được khen, và đó là điều giữ các em ở lại câu lạc bộ sang kỳ sau.
Viết báo cáo trong một buổi chiều
Khi đã có sổ điểm danh và ghi chép sản phẩm, báo cáo câu lạc bộ có thể hoàn thành trong một buổi chiều theo thứ tự sau.
- Cộng số lượt có mặt từ sổ điểm danh, tính bình quân mỗi buổi và mức duy trì so với số đăng ký. Tách theo tháng nếu thấy có thay đổi rõ.
- Liệt kê sản phẩm theo thứ tự thời gian, chọn ra ba sản phẩm tiêu biểu nhất để viết thành câu ở phần 3, phần còn lại đưa vào phụ lục.
- Đọc phiếu ý kiến của học sinh, gom thành ba nhóm: điều các em thích, điều các em muốn đổi, điều các em đề xuất thêm.
- Viết phần 4 từ nhóm thứ hai và từ những buổi phải hoãn, mỗi khó khăn một câu kèm nguyên nhân.
- Viết phần 5 từ nhóm thứ ba và từ phần 4: mỗi khó khăn một việc thay đổi, cộng thêm một hai hoạt động mới.
- Viết phần 1 và phần 2 sau cùng vì đây là phần dễ nhất, chỉ là điền số.
- Đọc lại với câu hỏi: có câu nào nêu tên học sinh kèm nhận xét, có con số nào chưa tính lại. Sửa rồi ký.
Thứ tự này đặt phần khó lên trước khi đầu óc còn tỉnh táo, và để phần điền số dễ dàng ở cuối. Nếu câu lạc bộ có học sinh làm chủ nhiệm, giao em đó làm bước một và bước hai, giáo viên làm các bước còn lại.
Ba khó khăn hay gặp và cách viết
Giáo viên phụ trách kiêm nhiệm quá nhiều. Ghi rõ số tiết dạy và các việc kiêm nhiệm khác ở phần thông tin, rồi đề xuất cụ thể: câu lạc bộ đề nghị có thêm một giáo viên cùng phụ trách để luân phiên các buổi sinh hoạt.
Thiếu chỗ sinh hoạt, thiếu vật liệu. Viết bằng việc và số: câu lạc bộ đã phải hoãn bao nhiêu buổi vì phòng bận, cần thêm vật liệu gì với số lượng bao nhiêu. Đề xuất có số dễ được đưa vào kế hoạch của trường.
Học sinh bỏ dần giữa kỳ. Dựa vào phiếu ý kiến cuối kỳ để tìm lý do thật: trùng lịch, hoạt động lặp lại, hay thiếu sản phẩm để khoe. Viết lý do đó và việc sẽ thay đổi, không viết "học sinh chưa nhiệt tình". Ví dụ: theo phiếu ý kiến, [số] trên [số] em cho biết các buổi gần đây lặp lại nội dung; học kỳ 2 câu lạc bộ sẽ chia thành ba nhóm dự án, mỗi nhóm có một sản phẩm để giới thiệu cuối kỳ.
Câu hỏi thường gặp
Câu lạc bộ trong trường có bắt buộc làm báo cáo sơ kết không?
Tùy kế hoạch của từng trường, nhưng phần lớn trường yêu cầu báo cáo khi câu lạc bộ có giáo viên phụ trách và có thời lượng chính thức. Kể cả khi không bắt buộc, một bản ngắn giúp ban giám hiệu quyết định duy trì hay mở rộng câu lạc bộ.
Báo cáo câu lạc bộ dài bao nhiêu là vừa?
Một đến hai trang là đủ cho câu lạc bộ một giáo viên phụ trách. Nếu có nhiều sản phẩm, đưa danh sách sản phẩm và ảnh minh hoạ vào phụ lục. Phần thân giữ năm phần ngắn gọn.
Có nên đưa kết quả thi đấu, hội thi vào báo cáo không?
Có thể đưa số học sinh tham gia và kết quả theo quyết định chính thức. Không bình luận xếp thứ các thành viên với nhau và không so với câu lạc bộ khác. Trọng tâm vẫn là hoạt động và sản phẩm của cả câu lạc bộ.
Câu lạc bộ do học sinh tự điều hành thì ai viết báo cáo?
Chủ nhiệm câu lạc bộ là học sinh có thể viết bản nháp theo khung, giáo viên phụ trách đọc, bổ sung số liệu và ký. Cách này vừa giúp học sinh tập làm báo cáo, vừa bảo đảm số liệu đúng. Câu mẫu xưng "câu lạc bộ" hoặc "chúng em".
Báo cáo có cần phần kinh phí không?
Chỉ khi câu lạc bộ có kinh phí được cấp hoặc có hỗ trợ từ phụ huynh. Trình bày tổng nhận, tổng chi, còn lại và giữ hoá đơn. Nếu không có kinh phí, bỏ phần này và có thể nêu nhu cầu kinh phí ở phần kế hoạch.
Câu lạc bộ hoạt động không hiệu quả thì có nên đề xuất dừng không?
Nếu số liệu cho thấy số học sinh tham gia giảm mạnh và kéo dài, giáo viên phụ trách có thể đề xuất ghép với câu lạc bộ khác hoặc đổi hình thức. Nêu số liệu và lý do rõ ràng. Quyết định cuối cùng thuộc ban giám hiệu.