Dự thảo nghị quyết hay kết luận hội nghị tổng kết ghi những điều hội nghị đã thống nhất, không tóm tắt lại báo cáo. Khung gọn gồm bốn phần: hội nghị đánh giá chung về kết quả năm, hội nghị thống nhất mục tiêu và chỉ tiêu năm tới, các giải pháp và việc giao cho từng bộ phận, và việc tổ chức thực hiện. Mỗi câu nên đo được và có người chịu trách nhiệm.
Không phải hội nghị nào cũng ra nghị quyết. Hội nghị người lao động, hội nghị cán bộ công chức viên chức, đại hội hoặc hội nghị của đoàn thể thường có nghị quyết theo quy định hiện hành và điều lệ; nhiều hội nghị tổng kết khác chỉ có thông báo kết luận của chủ toạ. Bài này dùng chung cho cả hai, chỉ ra chỗ khác nhau, kèm khung, câu mẫu và cách sửa những dự thảo hay bị hội nghị góp ý.
Nghị quyết và kết luận: khi nào dùng loại nào
Nghị quyết là văn bản hội nghị biểu quyết thông qua, thể hiện ý chí chung của tập thể. Nó thường có ở hội nghị mà quy chế hoặc điều lệ yêu cầu biểu quyết, như hội nghị người lao động ở doanh nghiệp, hội nghị cán bộ công chức viên chức ở cơ quan và đơn vị sự nghiệp, hội nghị tổng kết của công đoàn, chi đoàn, các hội, hội nghị khu dân cư bàn và quyết các việc thuộc thẩm quyền của cộng đồng.
Thông báo kết luận là văn bản ghi lại ý kiến kết luận của người chủ trì, do văn phòng hoặc bộ phận tổng hợp soạn sau hội nghị. Nó thường dùng ở hội nghị tổng kết của cơ quan, phòng ban, doanh nghiệp không yêu cầu biểu quyết. Kết luận không cần biểu quyết nhưng cần trung thành với lời chủ toạ đã nói tại hội nghị.
Nếu không chắc đơn vị mình dùng loại nào, xem lại quy chế tổ chức hội nghị và biên bản hội nghị năm trước, hoặc hỏi bộ phận văn phòng. Đừng tự đổi tên văn bản, vì một nghị quyết khác một thông báo kết luận ở chỗ ai có quyền thông qua và ai phải thi hành.
Nội dung hai loại gần giống nhau, nên khung dưới đây dùng được cho cả hai, chỉ khác câu dẫn: nghị quyết dùng "hội nghị thống nhất", kết luận dùng "chủ toạ kết luận" hoặc "lãnh đạo đơn vị yêu cầu".
Khung bốn phần và câu mẫu
Phần thể thức (tên văn bản, số, ngày) theo quy định hiện hành về văn bản của đơn vị. Đây là phần nội dung.
- Căn cứ và mở đầu. Một đoạn ngắn nêu hội nghị gì, ngày nào, bao nhiêu người dự. Hội nghị [tên hội nghị] của [tên đơn vị] được tổ chức ngày [ngày], với [số] đại biểu tham dự.
- Hội nghị đánh giá. Ba đến năm câu tổng hợp, không quá nửa trang: kết quả nổi bật nhất có số, tồn tại chính. Hội nghị nhất trí với báo cáo tổng kết năm; năm qua đơn vị hoàn thành [số]/[số] chỉ tiêu, nổi bật là [kết quả]. Hội nghị thẳng thắn chỉ ra [tồn tại chính].
- Mục tiêu và chỉ tiêu năm tới. Liệt kê chỉ tiêu bằng số, đúng như con số đã trình bày và đã được thảo luận. Phấn đấu [chỉ tiêu 1] đạt [số]; [chỉ tiêu 2] không thấp hơn [số].
- Giải pháp và phân công. Mỗi nhóm giải pháp có bộ phận chủ trì và thời hạn. Đưa vào đây các đề xuất từ tham luận và thảo luận đã được chủ toạ chấp thuận.
- Tổ chức thực hiện. Ai triển khai, ai theo dõi, bao lâu sơ kết một lần. Với nghị quyết, ghi thêm kết quả biểu quyết và hiệu lực.
Phần đánh giá là phần hay bị viết quá dài. Người soạn bê nguyên phần kết quả của báo cáo sang, thành ra nghị quyết dài bằng nửa báo cáo. Hội nghị đã nghe báo cáo rồi, nghị quyết chỉ cần ghi hội nghị nhất trí với đánh giá đó và nêu một hai điểm nổi bật.
Câu sai và câu đúng trong dự thảo (ví dụ giả định)
Các câu trong bảng lấy từ dự thảo nghị quyết hội nghị người lao động của một doanh nghiệp, số liệu là ví dụ giả định.
| Hay viết | Vì sao bị góp ý | Viết lại |
|---|---|---|
| Tiếp tục nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người lao động. | Không đo được, không biết ai làm | Thu nhập bình quân năm tới phấn đấu không thấp hơn năm nay; công đoàn phối hợp phòng hành chính tổ chức ít nhất hai đợt khám sức khoẻ. |
| Phấn đấu giảm tai nạn lao động. | Thiếu mốc và mức | Không để xảy ra tai nạn lao động nặng; số sự cố nhẹ giảm từ 12 xuống không quá 8 vụ, tức giảm ít nhất một phần ba. |
| Đẩy mạnh phong trào thi đua. | Không nói thi đua về việc gì | Phát động thi đua sáng kiến giảm hao hụt vải trong quý một và quý hai, tổng kết vào tháng bảy. |
| Ban giám đốc quan tâm giải quyết các kiến nghị của người lao động. | Không có hạn, không có cách báo lại | Ban giám đốc trả lời bằng văn bản ba kiến nghị tại hội nghị trước ngày [ngày]; công đoàn thông báo kết quả tới các tổ. |
| Hội nghị nhất trí cao với báo cáo. | Không ghi kết quả biểu quyết | Hội nghị biểu quyết thông qua báo cáo với [số]/[số] đại biểu có mặt đồng ý, đạt [tỷ lệ]. |
Kiểm phép tính ở dòng thứ hai: giảm từ 12 xuống 8 là giảm 4 vụ, bằng một phần ba của 12. Viết "giảm 50%" ở chỗ này là sai, và trong hội nghị người lao động luôn có người tính lại.
Chuyển ý kiến thảo luận vào dự thảo
Dự thảo nghị quyết được soạn trước hội nghị, nhưng phải sửa ngay trong hội nghị theo ý kiến thảo luận. Thư ký hoặc tổ soạn thảo làm theo thứ tự:
- Lấy danh sách ý kiến đã gom nhóm từ người ghi chép, đánh dấu ý nào chủ toạ đã chấp thuận trong phần giải trình.
- Ý kiến được chấp thuận và có thể làm ngay: thêm vào phần giải pháp, có bộ phận và thời hạn.
- Ý kiến được chấp thuận nhưng vượt thẩm quyền: thêm vào phần kiến nghị cấp trên, không đưa vào chỉ tiêu.
- Ý kiến đề nghị đổi chỉ tiêu: chỉ sửa khi chủ toạ đã kết luận đổi; nếu chưa, giữ nguyên và ghi vào biên bản.
- Ý kiến góp vào câu chữ: sửa nếu làm rõ nghĩa hơn, không cần ghi riêng.
- Đọc lại phần sửa cho chủ toạ xem nhanh trước khi đọc toàn văn trước hội nghị.
Người soạn mới hay mắc một lỗi: thêm hết mọi ý kiến vào nghị quyết cho "đầy đủ", kể cả ý chưa được chấp thuận. Nghị quyết thành ra hứa những điều lãnh đạo chưa đồng ý, đến lúc thực hiện thì không ai chịu. Nghị quyết chỉ ghi điều đã thống nhất.
Kết luận ở hội nghị nhỏ: tổ dân phố, chi hội, tổ chuyên môn
Ở hội nghị tổng kết tổ dân phố, thôn, chi hội hay tổ chuyên môn trong trường, không cần một văn bản nghị quyết dài. Nhiều nơi chỉ cần phần "những việc hội nghị thống nhất" ghi ngay trong biên bản, đọc thông qua cuối buổi. Dù ngắn, nguyên lý vẫn giữ: mỗi điều thống nhất có việc cụ thể, người làm và thời hạn.
Ví dụ giả định ở một tổ dân phố: Hội nghị thống nhất ba việc trong năm tới: một, mỗi hộ đóng góp quỹ vệ sinh ngõ [số] đồng mỗi tháng, tổ trưởng thu và công khai thu chi mỗi quý; hai, tổ chức hai đợt tổng vệ sinh vào tháng [số] và tháng [số], các tổ tự quản phân công hộ tham gia; ba, đề nghị UBND phường xem xét lắp thêm đèn chiếu sáng ở đoạn ngõ cuối, tổ trưởng gửi văn bản trước ngày [ngày].
Ba việc, mỗi việc một câu, ai đọc cũng hiểu phải làm gì. Bà con nghe một lần là nhớ, và hội nghị năm sau chỉ cần hỏi lại ba việc đó đã làm tới đâu. Với các khoản đóng góp, biểu quyết riêng và ghi rõ kết quả, vì đó là phần dễ phát sinh thắc mắc nhất về sau.
Soát dự thảo trước khi đọc thông qua
Mỗi chỉ tiêu khớp với báo cáo. Đặt báo cáo và dự thảo cạnh nhau, dò từng con số chỉ tiêu năm tới. Lệch một con số giữa hai văn bản là chuyện rất hay gặp khi báo cáo được sửa vào phút chót.
Mỗi giải pháp có địa chỉ. Đọc từng câu giải pháp, hỏi: bộ phận nào làm, xong khi nào. Câu nào không trả lời được thì sửa hoặc bỏ.
Không hứa điều vượt thẩm quyền. Những việc cần cấp trên quyết thì để ở dạng kiến nghị, không để ở dạng hội nghị thống nhất thực hiện.
Không có tên người bị phê bình. Nghị quyết nói về việc và bộ phận, không nêu tên cá nhân ở phần tồn tại. Với trường học, không nêu tên học sinh, chỉ tỷ lệ chung.
Độ dài vừa phải. Một nghị quyết hội nghị tổng kết của đơn vị vừa thường gói gọn trong hai đến ba trang. Dài hơn là đang chép báo cáo.
Sau khi thông qua: biến nghị quyết thành việc
Nghị quyết thông qua xong hay bị cất vào hồ sơ và mở lại đúng một lần, lúc soạn báo cáo năm sau. Để tránh điều đó, trong tuần đầu sau hội nghị, bộ phận văn phòng tách phần giải pháp và phân công thành một bảng theo dõi: việc, bộ phận chủ trì, hạn, tình trạng. Gửi bảng cho các bộ phận và lãnh đạo.
Với nghị quyết hội nghị người lao động hay hội nghị cán bộ công chức viên chức, việc phổ biến tới người không dự hội nghị cũng quan trọng: theo quy định hiện hành về thực hiện dân chủ ở cơ sở, người lao động có quyền được biết các nội dung đã thống nhất. Cách làm phổ biến là niêm yết, thông báo tại các tổ, hoặc gửi bản tóm tắt.
Đến kỳ sơ kết sáu tháng, mở bảng theo dõi ra trước tiên. Khi soạn báo cáo tổng kết năm sau, dành một mục ngắn báo cáo kết quả thực hiện nghị quyết năm trước, theo từng chỉ tiêu đã đề ra. Một nghị quyết viết đo được từ đầu thì mục này gần như tự viết.
Câu hỏi thường gặp
Hội nghị tổng kết nào phải ra nghị quyết?
Thường là các hội nghị mà quy chế hoặc điều lệ yêu cầu biểu quyết, như hội nghị người lao động, hội nghị cán bộ công chức viên chức, hội nghị của công đoàn, các hội và hội nghị khu dân cư. Hội nghị tổng kết khác thường chỉ có thông báo kết luận của chủ toạ.
Nghị quyết hội nghị tổng kết khác báo cáo tổng kết thế nào?
Báo cáo trình bày kết quả, tồn tại và phương hướng để hội nghị xem xét. Nghị quyết ghi những điều hội nghị đã thống nhất sau khi xem xét, chủ yếu là chỉ tiêu, giải pháp và phân công thực hiện năm tới.
Ai soạn dự thảo nghị quyết hội nghị?
Thường là bộ phận văn phòng hoặc tổ soạn thảo do ban tổ chức phân công, soạn trước hội nghị dựa trên báo cáo. Trong hội nghị, thư ký hoặc tổ soạn thảo sửa dự thảo theo ý kiến thảo luận đã được chủ toạ chấp thuận.
Có được đưa mọi ý kiến thảo luận vào nghị quyết không?
Không nên. Nghị quyết chỉ ghi những điều đã được thống nhất. Ý kiến chưa được chấp thuận ghi trong biên bản, ý kiến vượt thẩm quyền đưa vào phần kiến nghị cấp trên.
Chỉ tiêu trong nghị quyết viết thế nào cho đúng?
Viết bằng con số cụ thể, có mốc so sánh và khớp đúng với chỉ tiêu trong báo cáo đã trình bày. Tránh những câu chung chung như tiếp tục nâng cao hay đẩy mạnh mà không có mức đo.
Nghị quyết thông qua rồi thì phổ biến thế nào?
Có thể niêm yết, thông báo tại các tổ, bộ phận hoặc gửi bản tóm tắt, theo cách đơn vị vẫn làm và theo quy định hiện hành về dân chủ ở cơ sở. Kèm theo đó nên có bảng theo dõi việc thực hiện để sơ kết giữa năm.