Báo cáo tổng kết chiến dịch tình nguyện hè cần trả lời bốn câu: đội hình đã đến đâu, với bao nhiêu người và bao nhiêu ngày công, đã để lại công trình và hoạt động gì cho địa phương, và lần sau nên làm khác điều gì. Số liệu tính theo kế hoạch được giao, có ý kiến xác nhận của địa phương, phần cảm xúc để ở mức vừa phải.
Báo cáo của đội hình tình nguyện thường bị hai bệnh: hoặc là một bài cảm nhận dài về kỷ niệm, hoặc là bảng số liệu khô không ai hiểu đội đã làm gì. Bài này đưa dàn ý cho cả hai cấp, đội hình và ban chỉ huy chiến dịch, kèm câu mẫu, cách tính ngày công và những chỗ hay bị trả về.
Dàn ý báo cáo của một đội hình tình nguyện
Đội hình nộp báo cáo lên ban chỉ huy chiến dịch theo dàn ý sáu phần. Mỗi phần một trang là vừa, riêng phần II có thể dài hơn.
- I. Thông tin đội hình: tên đội, đơn vị cử đi, địa bàn, thời gian có mặt, số thành viên chia theo nam nữ và theo khối, đội trưởng và các nhóm việc.
- II. Các phần việc đã thực hiện: chia theo nhóm (công trình, giáo dục hè cho trẻ, hỗ trợ người dân, tuyên truyền, văn hoá thể thao), mỗi nhóm ghi kế hoạch, thực hiện, đơn vị tính.
- III. Ngày công và kinh phí: tổng ngày công, nguồn kinh phí, phần vận động được, phần địa phương đóng góp.
- IV. Đánh giá của địa phương: ý kiến của UBND xã, phường hoặc trưởng thôn nơi đóng quân, ghi lại nguyên ý.
- V. Tồn tại và bài học: chỗ chưa làm được, sự cố trong đợt, việc nên đổi.
- VI. Đề xuất: với đơn vị cử đi, với ban chỉ huy, với địa phương cho mùa sau.
Phần IV là phần đội hình hay bỏ trống vì ngại xin. Nên xin một buổi gặp ngắn với cán bộ địa phương vào ngày cuối, ghi lại họ đánh giá điều gì và mong điều gì cho đợt sau. Ý kiến đó có giá trị hơn mọi câu tự khen.
Câu mẫu cho phần việc đã làm
Các phần việc của chiến dịch hè khá giống nhau giữa các đội, nên câu mẫu dùng lại được. Thay số và tên trong ngoặc vuông.
| Nhóm việc | Câu mẫu | Lưu ý |
|---|---|---|
| Công trình | Đội hình phối hợp với [tên thôn] hoàn thành [số] mét đường bê tông, [số] mét kênh mương, bàn giao cho địa phương ngày [ngày]. | Ghi rõ đơn vị tính và ngày bàn giao |
| Lớp học hè cho trẻ | Duy trì [số] lớp học hè với khoảng [số] lượt trẻ tham gia, tập trung vào [nội dung: đọc, kỹ năng, an toàn]. | Không nêu tên, không xếp hạng trẻ |
| Hỗ trợ người dân | Tổ chức [số] buổi hỗ trợ [việc gì] cho khoảng [số] lượt người dân, phối hợp với [đơn vị]. | Ghi đơn vị phối hợp chuyên môn |
| Vệ sinh môi trường | Ra quân [số] buổi thu gom rác, phát quang [số] mét đường, trồng [số] cây xanh. | Không phóng đại khối lượng |
| Văn hoá thể thao | Tổ chức [số] buổi giao lưu với thanh niên địa phương, thu hút khoảng [số] lượt người tham gia. | Nói "khoảng" khi số chỉ ước |
Chữ "khoảng" là chữ trung thực, không phải chữ yếu. Lượt người xem một buổi giao lưu không ai đếm chính xác được; viết số tròn kèm "khoảng" tốt hơn viết số lẻ đến hàng đơn vị mà ai cũng biết là bịa.
Một đoạn phần II viết hoàn chỉnh để tham khảo
Dưới đây là một đoạn mẫu cho nhóm việc công trình, viết theo ví dụ giả định, để bạn thấy câu mẫu ghép lại thành văn bản ra sao: Trong 13 ngày làm việc tại [tên thôn], đội hình phối hợp với ban phát triển thôn hoàn thành 180 mét đường bê tông nội đồng rộng 2,5 mét, đạt 120% kế hoạch 150 mét được giao. Vật tư do địa phương và các hộ dân đóng góp; đội hình đảm nhận phần nhân công với 156 ngày công. Công trình được bàn giao cho thôn ngày [ngày], có biên bản kèm theo tại phụ lục 2.
Đoạn này ngắn nhưng trả lời đủ: làm gì, bao nhiêu so với kế hoạch, ai góp phần nào, đã bàn giao chưa, chứng cứ ở đâu. Tỷ lệ 120% tính từ 180 chia 150, người đọc tính lại được ngay. Phần đóng góp của địa phương được ghi rõ, vì công trình tình nguyện hầu như không bao giờ là công sức riêng của đội hình, và ghi đúng như vậy giúp giữ quan hệ với địa phương cho các mùa sau.
Với nhóm việc lớp học hè cho trẻ, đoạn mẫu nên nói về nội dung và cách tổ chức, không nói về thành tích của từng em: Đội hình duy trì 3 lớp học hè buổi sáng tại nhà văn hoá thôn, mỗi lớp khoảng 20 trẻ, tập trung vào đọc sách, kỹ năng phòng tránh đuối nước và an toàn giao thông. Lịch học được thống nhất với phụ huynh từ buổi họp đầu đợt. Không chấm điểm, không chọn em "xuất sắc", không so sánh giữa các lớp.
Tính ngày công và quy đổi giá trị: làm đúng một lần
Ngày công tình nguyện tính bằng số người nhân số ngày thực tế có mặt làm việc, không tính ngày di chuyển nếu hướng dẫn của cấp trên không yêu cầu. Ví dụ giả định: đội hình 24 người, có mặt 15 ngày, trong đó 2 ngày đầu và cuối là di chuyển, thì ngày công là 24 nhân 13, bằng 312 ngày công. Nếu có 3 người về sớm 4 ngày, trừ đi 12, còn 300 ngày công.
Nhiều chiến dịch yêu cầu quy đổi giá trị công trình và ngày công ra tiền. Phần này phải ghi rõ cách quy đổi: giá trị công trình tính theo [vật tư thực chi cộng ngày công quy đổi theo mức do ban chỉ huy hướng dẫn]. Không tự đặt mức quy đổi cao lên để con số tổng nhìn lớn hơn. Các đội cùng chiến dịch phải dùng chung một mức, nếu không ban chỉ huy cộng lại sẽ ra một con số vô nghĩa.
Kinh phí vận động được (tiền, vật tư, sách vở) nên ghi riêng theo từng nguồn và có biên bản nhận. Nếu nhận hiện vật, ghi số lượng hiện vật, đừng tự ước ra tiền khi không có hoá đơn.
Ở cấp ban chỉ huy: gom báo cáo các đội thành một bản
Thu báo cáo đội theo đúng một dàn ý. Gửi dàn ý cho các đội ngay từ lễ ra quân, kèm bảng số liệu điền sẵn cột. Đến cuối đợt mới yêu cầu thì mỗi đội viết một kiểu, ban chỉ huy mất cả tuần chỉ để chép lại.
Cộng số liệu bằng bảng, đối chiếu từng đội. Tổng mét đường, tổng ngày công, tổng kinh phí vận động phải bằng đúng tổng của các đội. Đội nào báo số bất thường so với số người và số ngày thì hỏi lại trước khi cộng.
Chọn ba đến năm công trình, phần việc tiêu biểu. Báo cáo chiến dịch không kể lại mọi đội. Chọn những việc để lại giá trị lâu dài hoặc có cách làm mới, mỗi việc một đoạn ngắn: ở đâu, đội nào, làm gì, địa phương đánh giá ra sao.
Tổng hợp sự cố và cách đã xử lý. Ốm đau, tai nạn nhỏ, va chạm với người dân, thời tiết. Đây là phần giúp mùa sau chuẩn bị tốt hơn, đừng giấu đi vì sợ ảnh hưởng thành tích.
Đặt hạn nộp sớm hơn hạn báo cáo cấp trên ít nhất một tuần. Ban chỉ huy cần thời gian hỏi lại các đội có số liệu lạ, đối chiếu kinh phí và xin ý kiến của các địa phương. Hạn nộp sát ngày thì mọi sai sót của đội đều đi thẳng vào báo cáo chung, và sửa lại sau khi đã gửi lên cấp trên mất công gấp nhiều lần.
Ghi đề xuất theo địa bàn. Địa bàn nào nên quay lại, cần chuẩn bị gì, địa bàn nào nên dừng vì nhu cầu đã khác. Đề xuất có tên địa bàn và lý do mới dùng được.
Những câu nên bỏ khỏi báo cáo tình nguyện
Báo cáo tình nguyện dễ trượt sang văn cảm xúc. Câu như những ngày hè đầy nắng gió đã để lại trong lòng mỗi đội viên những kỷ niệm khó phai hợp với bài đăng của đội, không hợp với báo cáo gửi cấp trên. Mỗi báo cáo chỉ nên có tối đa một đoạn ngắn về ý nghĩa với đội viên, đặt ở phần cuối, và nên có dẫn chứng cụ thể như số đội viên đăng ký tham gia lại mùa sau.
Bỏ những câu kể lể thủ tục: ngày nào họp đội, ai phát biểu ở lễ ra quân. Bỏ cả danh sách dài cảm ơn từng cá nhân, phần cảm ơn chỉ cần một câu với các đơn vị đã đồng hành. Không nêu tên trẻ em, không đưa ảnh có mặt trẻ nhỏ rõ nét vào báo cáo nếu chưa hỏi ý kiến gia đình.
Ngược lại, đừng bỏ những chi tiết thực tế nhỏ mà có ích: đường vào địa bàn ngập khi mưa, nguồn nước sinh hoạt phải mua thêm, giờ người dân rảnh để tham gia các buổi hỗ trợ. Những dòng này giúp đội hình năm sau đỡ bỡ ngỡ hơn mọi lời khuyên chung.
Tự soát trước khi nộp lên ban chỉ huy
Đội trưởng nên đọc lại cùng một thành viên khác trong đội, mỗi người cầm một bản, đối chiếu theo danh sách sau:
- Số thành viên và số ngày có mặt khớp với danh sách đăng ký và sổ theo dõi.
- Ngày công tính lại ra đúng, ghi rõ đã trừ ngày di chuyển và người về sớm hay chưa.
- Mỗi công trình có đơn vị tính, ngày bàn giao, và biên bản bàn giao trong phụ lục.
- Kinh phí vận động ghi theo nguồn, hiện vật ghi theo số lượng.
- Có ý kiến của địa phương, ghi lại nguyên ý và người nêu ý kiến theo chức danh.
- Không có tên trẻ em, không có câu đánh giá cá nhân trẻ.
- Phần tồn tại có ít nhất một ý thật, không phải câu "thời gian còn ngắn".
Báo cáo đội nộp đúng hạn và đủ số giúp ban chỉ huy làm báo cáo chiến dịch trong vài ngày thay vì vài tuần. Đó cũng là một phần kết quả của đội.
Câu hỏi thường gặp
Báo cáo của đội hình tình nguyện nên dài bao nhiêu?
Khoảng bốn đến sáu trang cho thân báo cáo, cộng phụ lục số liệu và biên bản bàn giao. Ban chỉ huy phải đọc hàng chục bản, bản gọn và đúng dàn ý sẽ được dùng nhiều hơn trong báo cáo chung.
Có nên đưa cảm nhận của đội viên vào báo cáo không?
Có thể đưa một đoạn ngắn ở cuối, chọn một hai ý cụ thể nhất. Phần cảm nhận dài nên để cho bài đăng của đội hoặc tập kỷ niệm, không để trong văn bản gửi cấp trên.
Tính ngày công có tính ngày đi đường không?
Theo hướng dẫn của ban chỉ huy chiến dịch. Nếu không có hướng dẫn, nên tính ngày làm việc thực tế và ghi rõ cách tính trong báo cáo để ban chỉ huy cộng thống nhất giữa các đội.
Địa phương không có ý kiến bằng văn bản thì ghi thế nào?
Ghi lại ý kiến nói trong buổi làm việc cuối đợt, nêu chức danh người nói và ngày gặp. Nếu có biên bản bàn giao công trình có chữ ký của địa phương, đưa vào phụ lục làm chứng cứ.
Đội hình gặp sự cố trong đợt có cần ghi vào báo cáo không?
Nên ghi, kèm cách đã xử lý và kết quả. Sự cố được ghi lại giúp chiến dịch năm sau chuẩn bị tốt hơn, còn sự cố bị giấu đi thường lộ ra qua đường khác và làm mất lòng tin vào cả báo cáo.
Báo cáo có cần cảm ơn từng nhà tài trợ không?
Chỉ cần một câu cảm ơn chung và phần kinh phí vận động ghi rõ từng nguồn. Nếu nhà tài trợ cần báo cáo riêng, nên làm một bản riêng gửi họ thay vì kéo dài báo cáo gửi ban chỉ huy.