Báo cáo tổng kết tổ dân phố cuối năm thường gồm năm phần: tình hình dân cư, kết quả các mặt công tác (vệ sinh – môi trường, trật tự – an toàn, phong trào văn hoá, các khoản vận động đóng góp, hỗ trợ hộ khó khăn), tồn tại, phương hướng năm tới và ý kiến của bà con gửi phường. Báo cáo vừa được nộp lên UBND phường, vừa đọc trước bà con trong buổi họp cuối năm, nên câu chữ phải rõ và số phải khớp.
Tổ trưởng tổ dân phố là người kiêm nhiệm điển hình: nhiều người đã nghỉ hưu, có người vẫn đi làm ban ngày. Bài này đưa dàn ý đánh số, câu mẫu đặt ngay dưới từng mục để bạn điền, cách lấy số liệu từ sổ sách của tổ, và những điểm bà con hay thắc mắc khi nghe báo cáo. Đề cương chi tiết theo hướng dẫn của UBND phường năm đó.
Dàn ý năm phần, câu mẫu đặt ngay dưới
Số liệu trong câu mẫu là ví dụ giả định. Thay bằng số liệu của tổ theo ngày chốt số phường hướng dẫn.
- I. Tình hình dân cư. Tổ dân phố [số] có [số] hộ với [số] nhân khẩu, trong đó [số] hộ tạm trú, [số] người cao tuổi, [số] hộ thuộc diện khó khăn. So với đầu năm, tăng [số] hộ do [chuyển đến, tách hộ].
- II. Kết quả các mặt công tác. Chia thành các mảng nhỏ: vệ sinh môi trường; trật tự, an toàn; xây dựng nếp sống văn hoá, các câu lạc bộ; vận động các khoản đóng góp; hỗ trợ hộ khó khăn; phối hợp với các chi hội, chi đoàn trong tổ. Mỗi mảng một đoạn có số.
- III. Tồn tại, hạn chế. Việc phân loại rác tại nguồn mới thực hiện được ở [số] trên [số] hộ, chủ yếu do tổ chưa hướng dẫn trực tiếp đến các hộ thuê trọ.
- IV. Phương hướng năm tới. Năm tới, tổ dân phố phấn đấu [tỷ lệ]% hộ thực hiện phân loại rác, duy trì [số] buổi tổng vệ sinh mỗi tháng, hoàn thành các khoản vận động trước [tháng].
- V. Ý kiến, kiến nghị. Bà con trong tổ kiến nghị phường xem xét [việc cụ thể: sửa đèn, cống, gờ giảm tốc], vì [lý do và mức độ ảnh hưởng].
Phần II nên chiếm khoảng một nửa báo cáo. Phần V tuy ngắn nhưng bà con nghe kỹ nhất, vì đó là chỗ tiếng nói của họ được chuyển lên phường. Ghi kiến nghị càng cụ thể, khả năng được xem xét càng cao.
Viết từng mảng trong phần II
Vệ sinh môi trường. Ghi số buổi tổng vệ sinh, số lượt người tham gia, tỷ lệ hộ đóng phí thu gom rác, việc phân loại rác. Tổ tổ chức [số] buổi tổng vệ sinh với [số] lượt người tham gia; [tỷ lệ]% hộ đóng phí thu gom rác đúng hạn.
Trật tự, an toàn. Ghi số vụ việc phát sinh và đã giải quyết, việc phối hợp với công an phường, tổ an ninh. Không nêu tên người vi phạm trong báo cáo đọc trước dân. Trong năm, trên địa bàn tổ xảy ra [số] vụ việc mất trật tự nhỏ, đã phối hợp giải quyết [số] vụ; không có cháy nổ.
Nếp sống văn hoá. Số hộ đăng ký và được công nhận gia đình văn hoá theo quy định của phường, các câu lạc bộ đang hoạt động, việc cưới, tang trong tổ thực hiện ra sao.
Các khoản vận động đóng góp. Mỗi khoản ghi số hộ tham gia, tổng tiền, đã nộp lên đâu. Phần này bà con hỏi nhiều nhất, xem mục riêng phía dưới.
Hỗ trợ hộ khó khăn. Số lượt thăm hỏi, quà Tết, hỗ trợ khi ốm đau, hoạn nạn; ghi số hộ, không nêu tên kèm hoàn cảnh.
Phối hợp với các đoàn thể trong tổ. Một đoạn ngắn ghi lại việc tổ cùng chi hội người cao tuổi, chi hội phụ nữ, chi đoàn làm được; chi tiết để báo cáo riêng của từng tổ chức.
Phần đóng góp: bảng ngắn để đọc trước bà con
Bà con hay hỏi "tiền góp năm nay đi đâu". Một bảng ngắn trong báo cáo trả lời trước câu hỏi đó. Số dưới đây là ví dụ giả định.
| Khoản | Số hộ tham gia | Tổng tiền (đồng) | Đã nộp hoặc chi |
|---|---|---|---|
| Quỹ vì người nghèo | 186/212 | 9.300.000 | Nộp phường tháng [số] |
| Quỹ khuyến học | 172/212 | 5.160.000 | Chi trao quà [số] suất, còn [số] |
| Ủng hộ đồng bào vùng thiên tai | 204/212 | 12.240.000 | Nộp phường tháng [số] |
| Quỹ hoạt động của tổ | 195/212 | 19.500.000 | Chi đèn ngõ, họp tổ, quà Tết |
Khi tính tỷ lệ, chia đúng cho tổng số hộ. Ví dụ giả định: 186 trên 212 hộ là khoảng 87,7%; 204 trên 212 là khoảng 96,2%. Nếu một khoản chỉ vận động hộ thường trú, ghi rõ mẫu số để bà con thuê trọ không thấy mình bị tính vào.
Quỹ hoạt động của tổ cần thêm một dòng thu chi chi tiết theo nhóm việc: điện đèn ngõ, nước chè họp tổ, quà Tết người cao tuổi, sửa chữa nhỏ. Bà con đóng tiền và có quyền biết từng nhóm chi. Đọc to phần này, để sổ quỹ trên bàn cho ai muốn xem.
Lấy số liệu từ đâu
Tổ trưởng thường có sẵn ba nguồn: sổ theo dõi hộ, nhân khẩu của tổ; sổ thu các khoản đóng góp; biên bản các buổi họp tổ trong năm. Ngoài ra có danh sách hộ khó khăn do phường xác nhận và danh sách tham gia các buổi tổng vệ sinh nếu tổ có ghi.
Số hộ và nhân khẩu nên đối chiếu với cán bộ phường hoặc công an khu vực trước khi chốt, vì người đến ở, người chuyển đi thay đổi quanh năm, nhất là ở khu có nhiều nhà trọ. Ghi ngày chốt số ngay dòng đầu báo cáo để không ai cãi nhau vì lệch vài người.
Những việc không có sổ, như số lần tổ đi hoà giải chuyện hàng xóm hay số lần báo phường sửa đèn, hãy hỏi lại tổ phó, tổ hoà giải, tổ an ninh. Ghi theo trí nhớ thì nói là "khoảng" và không đưa vào bảng số.
Năm sau muốn nhẹ việc hơn, bạn mở thêm một trang trong sổ của tổ gọi là "việc đã làm", mỗi lần có việc ghi một dòng: ngày, việc gì, bao nhiêu người, kết quả. Một dòng mất nửa phút, nhưng đến tháng mười hai bạn có sẵn gần hết phần II mà không phải đi hỏi ai. Nhiều tổ trưởng lâu năm còn ghi luôn các ý kiến bà con nêu trong các buổi họp tổ, để cuối năm phần kiến nghị gần như tự hiện ra.
Những câu bà con hay hỏi sau khi nghe báo cáo
Chuẩn bị trước câu trả lời cho những câu này, buổi họp sẽ nhẹ nhàng hơn nhiều:
- Tiền quỹ hoạt động của tổ chi cụ thể vào những việc gì, còn bao nhiêu?
- Kiến nghị năm ngoái gửi phường đã được giải quyết chưa?
- Vì sao hộ này được hỗ trợ, hộ kia không?
- Hộ thuê trọ có phải đóng các khoản vận động không?
- Năm tới tổ định làm gì với đoạn ngõ hay ngập, chỗ để xe lộn xộn?
Câu thứ hai nên được trả lời ngay trong báo cáo. Thêm một đoạn ngắn ở phần V: kiến nghị năm trước gồm những việc gì, việc nào phường đã làm, việc nào chưa. Bà con thấy tổ trưởng theo đến cùng, họ sẽ tin báo cáo hơn.
Câu thứ ba cần trả lời bằng tiêu chí chung đã được thống nhất và danh sách do phường xác nhận, không bàn hoàn cảnh từng nhà trước đông người.
Những lỗi làm báo cáo tổ dân phố bị phường trả lại
Số hộ ở đầu báo cáo khác số hộ trong bảng đóng góp. Đầu báo cáo ghi 212 hộ nhưng bảng lại chia cho 205 vì quên hộ mới chuyển đến. Thống nhất một con số theo ngày chốt, mọi tỷ lệ đều chia cho số đó hoặc ghi rõ mẫu số khác.
Chép nguyên báo cáo năm trước, chỉ đổi năm. Phường nhận báo cáo của nhiều tổ trong nhiều năm, đọc là nhận ra ngay. Ít nhất phần kết quả, tồn tại và kiến nghị phải là chuyện của năm nay.
Kiến nghị chung chung. "Đề nghị phường quan tâm hơn nữa đến tổ" không giúp được ai. Nêu việc, chỗ, mức độ ảnh hưởng.
Nêu tên người vi phạm, hộ chưa đóng góp. Báo cáo đọc trước dân không phải nơi phê bình đích danh. Việc đó xử lý riêng theo đúng cách, đúng nơi.
Thiếu phần hỗ trợ hộ khó khăn. Nhiều tổ làm rất nhiều việc thăm hỏi nhưng quên ghi, vì coi đó là tình làng nghĩa xóm. Thực ra đây là kết quả đáng ghi nhất.
Một tổ trưởng viết xong báo cáo trong hai buổi tối (ví dụ giả định)
Bác tổ trưởng của một tổ dân phố hơn hai trăm hộ nhận hướng dẫn tổng kết từ phường vào đầu tháng mười hai, hạn nộp còn mười ngày. Bác không viết ngay mà dành buổi tối đầu tiên để bày ra bàn ba thứ: sổ hộ khẩu của tổ, sổ thu các khoản, và tập biên bản họp tổ. Bác đếm, ghi số vào một tờ giấy theo năm phần của dàn ý, chỗ nào thiếu đánh dấu hỏi.
Sáng hôm sau, bác gọi tổ phó hỏi số buổi tổng vệ sinh, hỏi tổ hoà giải mấy vụ, hỏi chi hội người cao tuổi số cụ được mừng thọ. Chưa đến trưa, các dấu hỏi đã được điền gần hết.
Buổi tối thứ hai, bác viết phần II trước, theo các câu mẫu, rồi phần III, IV, V và cuối cùng là phần I. Bác nhờ con gái đánh máy, in hai bản, một bản đưa tổ phó đọc soát. Tổ phó phát hiện tổng tiền quỹ khuyến học cộng sai mười nghìn đồng, và nhắc thêm một kiến nghị về cái cống đầu ngõ mà bác quên.
Báo cáo hoàn thành ba trang rưỡi, đọc mất mười hai phút trong buổi họp tổ. Bà con hỏi hai câu về quỹ, bác trả lời ngay vì sổ để sẵn trên bàn. Cách làm này không cần giỏi văn, chỉ cần làm đúng thứ tự: gom số trước, viết sau, nhờ người soát.
Câu hỏi thường gặp
Báo cáo tổng kết tổ dân phố nộp cho ai?
Báo cáo nộp lên UBND phường theo hướng dẫn, đồng thời đọc trước bà con trong buổi họp tổ hoặc hội nghị khu dân cư cuối năm. Bản nộp nên là bản đã tiếp thu ý kiến của bà con.
Báo cáo tổ dân phố nên dài bao nhiêu trang?
Ba đến năm trang là hợp lý, phần kết quả các mặt công tác chiếm khoảng một nửa. Bảng các khoản đóng góp có thể để ở trang cuối cho dễ đọc to.
Có cần ghi tên các hộ chưa đóng góp không?
Không nên ghi tên trong báo cáo đọc trước bà con. Chỉ ghi số hộ tham gia trên tổng số hộ. Việc vận động riêng từng hộ là việc của tổ, làm trực tiếp và tế nhị.
Số hộ, nhân khẩu lấy theo ngày nào?
Theo ngày chốt số mà phường hướng dẫn, thường là cuối tháng mười một hoặc ngày cuối năm. Ghi rõ ngày đó ở đầu báo cáo và đối chiếu với cán bộ phường trước khi nộp.
Tổ trưởng mới nhận việc giữa năm thì viết thế nào?
Bạn vẫn tổng kết cả năm của tổ, xin lại sổ sách của tổ trưởng cũ cho những tháng trước. Có thể ghi ngắn ở phần tình hình về thời điểm thay đổi tổ trưởng để người đọc hiểu.
Phần kiến nghị có nên đưa những việc phường chưa giải quyết từ năm trước?
Nên, và ghi rõ đây là kiến nghị nhắc lại, kèm lý do vẫn cần thiết. Như vậy bà con thấy việc được theo dõi, còn phường có thêm căn cứ để xếp thứ tự giải quyết.