TongKet.comTổng Kết
Bố cục và cách viết chung

Gom tư liệu viết báo cáo tổng kết: xin gì, xin ai, hạn nào để không thiếu

Báo cáo tổng kết hay thiếu không phải vì viết kém mà vì gom tư liệu sót. Danh sách nguồn cần lục, phiếu xin số cho các bộ phận và cách xử lý khi tư liệu về lệch.

A Vietnamese woman in a slate grey blazer sorts plain folders into piles at a small cafe corner table, wide shot, overcast afternoon light, blank glowing laptop screen

Muốn gom đủ tư liệu cho báo cáo tổng kết, hãy lục năm nguồn theo thứ tự: kế hoạch năm và các văn bản giao việc, báo cáo định kỳ và sơ kết đã gửi trong năm, sổ sách và biên bản của đơn vị, số liệu do từng bộ phận cung cấp theo một phiếu thống nhất, và cuối cùng là những việc chưa có giấy tờ phải hỏi trực tiếp người làm. Bốn nguồn đầu bạn tự lấy được; chỉ nguồn thứ năm mới phải chờ người khác.

Người làm tổng hợp lâu năm hiếm khi bắt đầu bằng việc gửi thư xin "các bộ phận báo cáo kết quả năm". Họ tự lục những gì đã có trước, rồi chỉ xin đúng phần còn thiếu, bằng một phiếu có sẵn cột. Bài này đi qua từng nguồn, đưa phiếu mẫu, và chỉ cách xử lý khi tư liệu gửi về không khớp nhau.

Năm nguồn tư liệu cần lục, theo thứ tự

Đi theo thứ tự này để không phải hỏi người khác điều mình tự tìm được.

  • Kế hoạch năm và văn bản giao việc. Kế hoạch cho biết đã hứa làm gì, chỉ tiêu bao nhiêu. Các văn bản giao thêm việc trong năm cho biết những nhiệm vụ phát sinh cần có mặt trong báo cáo.
  • Báo cáo đã gửi trong năm. Báo cáo tháng, quý, sơ kết sáu tháng hoặc học kỳ 1 chứa sẵn phần lớn số liệu của nửa đầu năm. Cộng dồn từ đây nhanh hơn xin lại từ đầu.
  • Sổ sách, biên bản của đơn vị. Biên bản họp, sổ theo dõi công văn đến đi, sổ quỹ, danh sách tham gia các hoạt động. Đây là nơi có ngày tháng và con số chính xác nhất.
  • Số liệu của từng bộ phận. Chỉ xin phần chưa có ở ba nguồn trên, qua một phiếu thống nhất.
  • Hỏi trực tiếp. Những việc có làm nhưng không để lại giấy tờ, như một lần hỗ trợ đột xuất hay một sáng kiến nhỏ của tổ, chỉ người trong cuộc nhớ. Hỏi bằng câu cụ thể, ghi lại ngay.

Khi lục, ghi ngay tư liệu nào thuộc phần nào trong khung báo cáo. Một tờ ghi chép hai cột, bên trái là mục của khung, bên phải là nguồn đã tìm được, cho bạn thấy ngay mục nào đang trống để xin bổ sung.

Đừng bỏ qua báo cáo tổng kết năm trước. Nó cho số so sánh cùng kỳ, cho biết năm ngoái đơn vị đã hứa phương hướng gì, và phương hướng ấy chính là điều người đọc sẽ hỏi năm nay đã làm tới đâu.

Phiếu xin số liệu gửi các bộ phận

Phiếu dưới đây là khung gửi cho từng bộ phận. Mỗi bộ phận nhận một phiếu đã điền sẵn tên chỉ tiêu của họ, họ chỉ việc điền số.

Chỉ tiêuKế hoạch nămThực hiệnCùng kỳ năm trướcGhi chú
[Tên chỉ tiêu 1][số][số][số]Số chốt hay số ước; nguồn lấy số
[Tên chỉ tiêu 2][số][số][số]Lý do nếu chênh nhiều so với kế hoạch
Việc phát sinh ngoài kế hoạchkhông có[mô tả ngắn, số]không cóVăn bản giao việc nếu có
Việc làm tốt nhất của bộ phậnkhông có[một đến hai câu]không cóCó số hoặc ví dụ cụ thể
Việc chưa làm đượckhông có[một đến hai câu]không cóNguyên nhân chính theo bộ phận

Hai dòng cuối là chỗ người làm tổng hợp hay bỏ. Chúng cho bạn chất liệu cho phần đánh giá và phần tồn tại từ chính người làm, thay vì tự đoán. Câu dặn kèm phiếu: Đề nghị [bộ phận] điền đủ các cột, phần nào chưa có số chính thức thì ghi số ước và ghi chú; gửi về trước [giờ, ngày].

Vì sao phải có cột "cùng kỳ năm trước"

Một con số đứng một mình không nói lên được gì. Đơn vị giải quyết 1.240 hồ sơ trong năm là nhiều hay ít? Người đọc chỉ biết khi đặt cạnh kế hoạch, và hiểu sâu hơn khi đặt cạnh năm trước. Nếu năm trước giải quyết 1.000 hồ sơ, năm nay tăng 240 hồ sơ, tức tăng 24%, đó là thông tin có giá trị cho phần đánh giá (ví dụ giả định).

Bộ phận thường không giữ sẵn số năm trước, nên nếu bạn không xin ngay từ phiếu, tới lúc viết bạn sẽ phải tự lục lại báo cáo năm ngoái của từng bộ phận. Tốt hơn là điền sẵn cột này từ báo cáo năm trước trước khi gửi phiếu, để bộ phận chỉ việc kiểm lại. Vừa đỡ việc cho họ, vừa tránh được trường hợp năm nay bộ phận đếm theo cách khác năm ngoái mà không ai nhận ra.

Khi số năm trước và năm nay đếm theo hai cách khác nhau, ví dụ năm trước tính cả hồ sơ chuyển tiếp, năm nay chỉ tính hồ sơ mới, phải ghi rõ ở cột ghi chú. Nếu không, phần đánh giá sẽ kết luận tăng hay giảm sai, và người đọc tinh ý sẽ hỏi đúng chỗ đó tại hội nghị.

Khi tư liệu gửi về lệch nhau

Hai bộ phận báo khác số cho cùng một việc. Thường gặp với hoạt động chung, như số người dự một đợt tập huấn. Hỏi cả hai xem đếm theo danh sách đăng ký hay danh sách ký dự thực tế, rồi chọn một cách đếm và dùng thống nhất cho cả báo cáo.

Số của bộ phận khác số đã báo trong báo cáo quý. Có thể bộ phận đã cập nhật sau khi gửi báo cáo quý. Hỏi rõ số nào đúng; nếu số mới đúng, giữ số mới và ghi chú rằng số quý trước đã được điều chỉnh.

Bộ phận gửi đoạn văn dài thay vì điền phiếu. Đừng chép đoạn văn đó vào báo cáo. Rút số ra điền vào phiếu, giữ lại một hai câu đáng dùng, rồi gửi lại cho bộ phận xác nhận phần đã rút.

Bộ phận báo "hoàn thành tốt" mà không có số. Gọi hỏi một câu cụ thể: việc đó làm được bao nhiêu, so với kế hoạch bao nhiêu. Không có số thì báo cáo chỉ ghi được việc đã làm, không ghi được đánh giá.

Tổng của các bộ phận không khớp số toàn đơn vị. Kiểm xem có người hoặc việc được tính ở hai nơi, hay có việc không thuộc bộ phận nào. Ghi rõ cách xử lý để người soát sau biết.

Một lần gom tư liệu ở công đoàn cơ sở (ví dụ giả định)

Anh Bình là phó chủ tịch công đoàn một công ty có sáu tổ công đoàn. Năm trước anh gửi thư xin các tổ "báo cáo kết quả hoạt động năm", nhận về sáu bản dài ngắn khác nhau, có bản ghi số người, có bản không. Anh mất gần một tuần để gọi điện hỏi lại từng tổ.

Năm nay anh làm khác. Trước tiên anh tự lấy từ sổ của ban chấp hành: số đoàn viên đầu năm và cuối năm, số lần thăm hỏi ốm đau, hiếu hỷ, tổng chi cho từng khoản. Từ biên bản các đợt hoạt động, anh có số người tham gia hội thao, số suất quà dịp lễ. Phần còn thiếu chỉ là những việc tổ tự làm, như tổ góp tiền giúp một đoàn viên gặp hoạn nạn hay tổ tự tổ chức sinh hoạt chuyên đề.

Anh gửi cho mỗi tổ một phiếu chỉ có năm dòng, điền sẵn số năm trước. Các tổ chỉ mất vài phút để điền. Trong hai ngày anh nhận đủ sáu phiếu, và có thời gian để đối chiếu: tổ 3 báo 42 người dự hội thao trong khi danh sách ký của ban tổ chức ghi 38. Anh hỏi lại và biết 4 người đăng ký nhưng nghỉ ca hôm đó. Báo cáo dùng số 38, đúng với danh sách ký.

Giữ tư liệu cho năm sau đỡ vất vả

Việc gom tư liệu cuối năm nặng nề chủ yếu vì cả năm không ai giữ. Cách đơn giản nhất là lập một tập hồ sơ "tư liệu tổng kết" ngay đầu năm, chia ngăn theo các nhiệm vụ trong kế hoạch. Mỗi khi xong một hoạt động, bỏ vào ngăn tương ứng một tờ ghi ngày, việc, số người, số tiền, kết quả. Mỗi quý, khi làm báo cáo quý, cộng dồn số vào một trang tổng.

Với người làm kiêm nhiệm ở chi đoàn, chi hội, tổ dân phố, một cuốn sổ tay dành riêng là đủ. Điều quan trọng là ghi ngay khi việc vừa xong, lúc số còn đúng và còn nhớ ai làm. Ghi lại sau ba tháng thì con số đã bắt đầu thành "khoảng", và cuối năm sẽ thành "nhiều lượt".

Cuối năm, khi báo cáo đã trình ký, đừng xếp tập tư liệu đi ngay. Giữ lại phiếu xin số đã dùng làm mẫu cho năm sau, ghi thêm một trang ngắn: bộ phận nào hay nộp trễ, chỉ tiêu nào đếm khó, chỗ nào năm nay phải hỏi lại. Người làm năm sau, có thể chính là bạn, sẽ đỡ được cả tuần.

Những câu hỏi trực tiếp nên đặt cho người làm

Nguồn thứ năm, hỏi trực tiếp, là nơi có những chi tiết làm báo cáo sống động nhất, nhưng chỉ khi câu hỏi đủ cụ thể. Hỏi "năm nay tổ có gì nổi bật" thường nhận về câu "cũng bình thường". Hỏi thế này hiệu quả hơn:

  • Trong năm, việc nào tổ làm mà không có trong kế hoạch đầu năm? Làm khi nào, mấy người tham gia?
  • Có việc nào năm nay làm khác năm ngoái và thấy nhanh hơn, đỡ tốn hơn không? Nhanh hơn bao nhiêu?
  • Việc nào tổ muốn làm mà chưa làm được? Vướng ở đâu, cần ai giúp?
  • Có ai trong tổ làm thêm việc ngoài phần được giao một thời gian dài không? Việc gì?
  • Nếu năm tới chỉ được làm thêm một việc, tổ chọn việc gì?

Năm câu này lần lượt cho bạn chất liệu cho việc phát sinh, cách làm hay, tồn tại, ghi nhận người làm và phương hướng. Ghi câu trả lời ngay, kèm tên người cung cấp và ngày hỏi, để khi soát còn biết hỏi lại ai.

Nên hỏi vào lúc người làm rảnh tay, mỗi lần không quá mười phút, và báo trước là để đưa vào báo cáo tổng kết. Người được hỏi thường kể kỹ hơn khi biết việc mình làm sẽ được ghi nhận.

Câu hỏi thường gặp

Nên xin số liệu các bộ phận bằng thư hay bằng phiếu?

Bằng phiếu có sẵn tên chỉ tiêu và các cột kế hoạch, thực hiện, cùng kỳ, ghi chú. Thư xin chung chung khiến mỗi bộ phận gửi về một kiểu, người tổng hợp lại mất nhiều ngày để rút số và hỏi lại.

Có nên tự điền sẵn số năm trước vào phiếu không?

Nên. Việc này đỡ công cho bộ phận và giúp phát hiện sớm nếu năm nay bộ phận đếm theo cách khác. Bộ phận chỉ cần kiểm lại số năm trước và điền số năm nay.

Hai bộ phận báo hai số khác nhau cho một việc thì chọn số nào?

Hỏi cả hai về cách đếm, chọn cách đếm có giấy tờ làm căn cứ, như danh sách ký dự thực tế, rồi dùng thống nhất cho cả báo cáo. Ghi chú lại cách xử lý trong hồ sơ để người soát biết.

Việc có làm nhưng không có giấy tờ có được đưa vào báo cáo không?

Được, nếu người trong cuộc xác nhận và mô tả được cụ thể việc, thời gian, số người. Nên ghi lại thành một tờ có chữ ký hoặc xác nhận của người phụ trách để lưu cùng hồ sơ tổng kết.

Báo cáo quý và sơ kết đã gửi có dùng lại được không?

Rất nên dùng, vì chúng chứa sẵn phần lớn số liệu nửa đầu năm. Chỉ cần lưu ý những số đã được điều chỉnh sau đó và ghi chú rõ nếu số trong tổng kết khác số đã báo trước.

Làm sao để năm sau gom tư liệu nhanh hơn?

Lập tập hồ sơ tư liệu tổng kết từ đầu năm, chia ngăn theo nhiệm vụ, ghi ngay sau mỗi hoạt động. Cuối năm giữ lại phiếu xin số và vài dòng ghi chú về chỗ khó để làm mẫu cho năm sau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138