TongKet.comTổng Kết
Hội nghị tổng kết và trình bày

Rút báo cáo tổng kết thành bài đọc 15 phút: cắt gì, giữ gì, nói lại thế nào

Báo cáo viết dài hai mươi trang, hội nghị chỉ cho mười lăm phút. Cách rút thành bài đọc: giữ số nào, bỏ đoạn nào, viết lại câu cho tai nghe.

A middle-aged Vietnamese man in a dark charcoal suit rehearses alone at a plain wooden lectern, seen from the back row of an empty conference hall, soft morning light

Muốn rút báo cáo tổng kết thành bài đọc 15 phút, bạn giữ nguyên bố cục lớn nhưng chỉ đọc khoảng một phần tư số chữ: mỗi mục còn một câu kết luận, hai đến ba con số đắt nhất, một ví dụ, rồi chuyển. Phần số liệu chi tiết, danh sách đầy đủ và bảng biểu để ở bản in phát cho đại biểu. Mười lăm phút đọc với tốc độ vừa nghe được là khoảng 1.700 đến 1.900 tiếng, trong khi một báo cáo tổng kết năm của đơn vị thường dài 6.000 đến 8.000 tiếng.

Nhiều người làm ngược: đọc từ đầu tới cuối bản đầy đủ, tới phút thứ mười hai mới xong phần đặc điểm tình hình, chủ toạ phải chuyền giấy nhắc. Bài này đi qua thứ tự rút gọn mà các chánh văn phòng hay dùng khi biên tập bản đọc cho thủ trưởng, kèm bảng so sánh câu viết và câu nói, cùng mẫu câu chuyển đoạn điền được.

Vì sao không thể đọc nguyên bản báo cáo

Bản báo cáo viết để người ta đọc bằng mắt: có thể dừng lại, lật về trang trước, so hai con số ở hai bảng. Bản đọc tại hội nghị đi vào tai, mỗi câu chỉ nghe một lần. Một câu viết như "Tổng số hồ sơ tiếp nhận trong năm là [số], tăng [số] hồ sơ, tương đương [tỷ lệ] so với cùng kỳ, đạt [tỷ lệ] kế hoạch năm" là câu tốt trên giấy, nhưng đọc lên thì người nghe chỉ nhớ được con số cuối cùng.

Lý do thứ hai là thời gian. Chương trình hội nghị thường dành cho báo cáo chính 15 đến 20 phút, phần còn lại cho tham luận, thảo luận, khen thưởng và kết luận. Báo cáo đọc lố mười phút là cắt vào thời gian thảo luận, mà thảo luận mới là lý do người ta ngồi đó. Chủ toạ sẽ không nói ra, nhưng hội nghị sau bạn sẽ được nhắc "đọc gọn thôi".

Lý do thứ ba ít ai nói: đại biểu đã cầm bản in trong tay. Nếu bạn đọc đúng từng chữ, họ sẽ đọc nhanh hơn bạn, lật trước, rồi ngồi chờ. Bản đọc tốt là bản dẫn đường cho bản in, không phải bản sao của nó. Người nghe cần biết năm nay đơn vị làm được ba việc gì lớn, vướng hai chỗ nào, năm tới tập trung vào đâu. Mọi thứ khác đã có trên giấy.

Năm bước rút gọn theo thứ tự

Làm trên một bản sao của báo cáo đầy đủ, không sửa thẳng vào bản đã trình ký. Mỗi bước có một việc rõ ràng, làm xong bước trước mới sang bước sau.

  1. Đánh dấu khung. Gạch dưới tên các phần lớn (đặc điểm tình hình, kết quả, tồn tại – nguyên nhân, bài học, phương hướng). Đây là xương sống, bản đọc giữ nguyên thứ tự này để người nghe dò theo bản in được.
  2. Mỗi mục chọn một câu kết luận. Đọc từng mục con, tự hỏi "nếu chỉ được nói một câu về mục này thì nói câu gì". Viết câu đó ra lề. Thường câu đó đã có sẵn ở đầu hoặc cuối đoạn, chỉ cần nhấc lên.
  3. Chọn số. Mỗi mục giữ tối đa hai con số, ưu tiên số so sánh (so kế hoạch, so cùng kỳ) hơn số tuyệt đối. Số nào cần giải thích mới hiểu thì bỏ khỏi bản đọc.
  4. Chọn một ví dụ cho cả bài. Một việc cụ thể, có người, có thời điểm, nói trong ba câu. Ví dụ là chỗ người nghe nhớ lâu nhất, đặt nó ở phần kết quả nổi bật nhất.
  5. Viết lại cho tai. Tách câu dài thành câu ngắn, đổi phần trăm lẻ thành cách nói tròn khi không làm sai nghĩa, thêm câu chuyển giữa các phần. Đọc thành tiếng, bấm giờ, cắt tiếp tới khi còn dưới 15 phút.

Một mẹo của người biên tập lâu năm: sau bước ba, đếm tổng số con số còn lại trong bản đọc. Quá hai mươi con số cho mười lăm phút là người nghe bắt đầu trôi. Mười hai đến mười lăm con số là vừa.

Câu viết và câu nói: sửa cùng một ý (ví dụ giả định)

Bảng dưới lấy các câu trong một báo cáo tổng kết năm của một đơn vị sự nghiệp, số liệu là ví dụ giả định. Cột giữa là câu trong bản viết, cột phải là câu đã sửa để đọc.

PhầnCâu trong bản viếtCâu trong bản đọc
Kết quả chungNăm qua, đơn vị đã hoàn thành 18/20 chỉ tiêu được giao, đạt tỷ lệ 90%, trong đó có 5 chỉ tiêu vượt kế hoạch, 13 chỉ tiêu đạt kế hoạch, 2 chỉ tiêu chưa đạt.Hai mươi chỉ tiêu được giao, đơn vị hoàn thành mười tám. Năm chỉ tiêu vượt. Hai chỉ tiêu chưa đạt, và báo cáo sẽ nói rõ ở phần tồn tại.
Số liệu so sánhSố lượt phục vụ đạt 12.600 lượt, tăng 1.400 lượt so với năm trước (11.200 lượt), tương đương tăng 12,5%.Năm nay đơn vị phục vụ hơn mười hai nghìn sáu trăm lượt, tăng khoảng một phần tám so với năm trước.
Đặc điểm tình hìnhBên cạnh những thuận lợi cơ bản, đơn vị cũng gặp không ít khó khăn, thách thức, cụ thể như sau…Năm nay có hai khó khăn lớn: thiếu hai người trong sáu tháng đầu năm, và phải chuyển trụ sở tạm vào quý ba.
Tồn tạiCông tác phối hợp giữa các bộ phận có lúc, có việc chưa chặt chẽ, chưa kịp thời.Chỗ vướng nhất là phối hợp: có ba hồ sơ bị chậm vì chuyển qua lại giữa hai tổ mà không ai giữ đầu mối.
Phương hướngTiếp tục đẩy mạnh, nâng cao hiệu quả công tác chuyên môn, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.Năm tới đơn vị tập trung vào ba việc: rút thời gian xử lý hồ sơ, hoàn thành việc chuyển trụ sở, và đào tạo thêm hai người dự phòng.

Bạn để ý: bản đọc nói 12,5% thành "khoảng một phần tám" vì đó là cách người nghe hình dung được, còn con số chính xác vẫn nằm trong bản in. Với tỷ lệ đạt kế hoạch thì không làm tròn kiểu đó, vì người nghe cần biết chính xác đạt hay chưa đạt.

Những phần nên cắt hẳn khỏi bản đọc

Không phải cái gì cắt đi cũng là bỏ. Các phần dưới đây vẫn ở nguyên trong bản in phát cho đại biểu, chỉ không đọc lên.

  • Đoạn mở đầu nêu căn cứ, văn bản chỉ đạo, kế hoạch năm: thay bằng một câu "Thực hiện kế hoạch năm và hướng dẫn của cấp trên, đơn vị báo cáo kết quả như sau".
  • Phần đặc điểm tình hình dài: giữ tối đa hai thuận lợi và hai khó khăn, mỗi cái một câu.
  • Danh sách đầy đủ tên các lớp tập huấn, các đợt kiểm tra, các văn bản đã ban hành: thay bằng tổng số và một việc tiêu biểu.
  • Bảng số liệu chi tiết theo từng tổ, từng tháng: nói "chi tiết từng bộ phận có ở phụ lục kèm theo".
  • Những câu tự khen chung chung như "với sự nỗ lực của toàn thể cán bộ, nhân viên" lặp ở cuối mỗi mục: giữ một lần ở cuối phần kết quả.
  • Phần cảm ơn dài ở cuối: rút còn một câu, vì chủ toạ thường đã cảm ơn trong phần kết luận.

Phần tồn tại thì ngược lại: đừng cắt quá tay. Hội nghị nghe phần kết quả đọc gọn mà phần tồn tại chỉ còn nửa câu sẽ thấy ngay báo cáo né. Giữ đủ mỗi tồn tại một câu, kèm nguyên nhân chính của nó.

Câu chuyển đoạn: chỗ người nghe hay bị lạc

Trong bản viết, người đọc nhìn thấy tiêu đề in đậm "II. Tồn tại, hạn chế" là biết đã sang phần mới. Trong bản đọc, không có tiêu đề nào cả, nên bạn phải nói ra. Thiếu câu chuyển, người nghe sẽ không biết bạn đang khen hay đang nhận khuyết điểm, nhất là khi giọng đọc đều đều.

Câu chuyển tốt có hai vế: khép phần vừa xong và mở phần sắp tới. Mẫu để điền: Đó là [số] kết quả chính của năm. Bên cạnh đó, đơn vị thẳng thắn nhìn lại [số] việc chưa làm được. Hoặc: Từ những kết quả và hạn chế vừa nêu, đơn vị rút ra [số] bài học, và xin trình bày ngắn gọn phương hướng năm tới. Câu chuyển có con số ("ba việc", "hai bài học") giúp người nghe biết trước còn bao nhiêu, đỡ sốt ruột.

Ở phần mở bài đọc, nên có một câu báo trước cả lộ trình: Báo cáo gồm bốn phần: kết quả năm, những việc chưa đạt, bài học, và phương hướng năm tới. Bản đầy đủ có số liệu chi tiết đã gửi tới các đại biểu. Câu này mất mười giây mà giúp cả hội trường đi theo được. Cuối bài, nhắc lại ba việc trọng tâm của năm tới một lần nữa, rồi dừng.

Tự soát bản đọc trước buổi hội nghị

Đọc to toàn bộ bản đọc ít nhất hai lần, có bấm giờ. Lần đầu sẽ lố giờ, gần như chắc như vậy, vì khi viết người ta luôn ước thấp thời gian nói. Lần thứ hai, sau khi cắt, phải dưới 14 phút để chừa một phút cho chỗ vấp, chỗ dừng chờ đại biểu lật trang. Nếu đọc nhanh hơn để kịp giờ thì bạn chưa cắt đủ.

Đối chiếu từng con số trong bản đọc với bản đầy đủ đã trình ký. Lỗi hay gặp nhất khi rút gọn là làm tròn sai hướng: 89,6% đọc thành "khoảng chín mươi phần trăm" trong khi chỉ tiêu là 90%, thành ra nghe như đạt mà thật ra chưa đạt. Số liên quan tới chỉ tiêu thì đọc đúng, không làm tròn.

Nhờ một người không ở trong bộ phận soạn báo cáo nghe thử năm phút. Hỏi họ ba câu: năm nay đơn vị làm được gì nổi bật, vướng ở đâu, năm tới làm gì. Nếu họ trả lời được cả ba, bản đọc đã ổn. Nếu họ chỉ nhớ được con số cuối cùng bạn đọc, cần bớt số và thêm câu kết luận.

In bản đọc cỡ chữ lớn hơn bản thường, giãn dòng rộng, đánh dấu chỗ dừng bằng gạch chéo, đánh số trang to ở góc. Đừng dùng bản in phát cho đại biểu để đọc, vì bạn sẽ bị kéo về đọc nguyên văn.

Câu hỏi thường gặp

Báo cáo tổng kết đọc tại hội nghị nên dài bao nhiêu phút?

Thông thường báo cáo chính được dành 15 đến 20 phút, tuỳ chương trình do ban tổ chức sắp. Bạn nên hỏi trước con số cụ thể rồi chuẩn bị bản đọc ngắn hơn khoảng một phút so với thời gian được giao để có chỗ dự phòng.

Có bắt buộc phải đọc đúng từng chữ của báo cáo đã trình ký không?

Không cần đọc nguyên văn, vì bản đầy đủ đã được phát hoặc gửi trước cho đại biểu. Điều cần giữ là nội dung và số liệu trong bản đọc khớp với bản đã trình ký, không thêm kết quả mới và không đổi nhận định.

Mười lăm phút đọc tương đương bao nhiêu chữ?

Với tốc độ đọc vừa phải, rõ ràng tại hội trường, mười lăm phút tương đương khoảng 1.700 đến 1.900 tiếng. Cách chắc nhất vẫn là đọc thành tiếng và bấm giờ, vì mỗi người có nhịp đọc khác nhau.

Phần số liệu chi tiết bị cắt khỏi bản đọc thì để ở đâu?

Số liệu chi tiết nằm nguyên trong bản báo cáo đầy đủ và các phụ lục phát cho đại biểu. Trong bản đọc chỉ cần một câu dẫn như số liệu từng bộ phận có ở phụ lục kèm theo để người nghe biết tìm ở đâu.

Ai nên là người rút gọn báo cáo thành bản đọc?

Tốt nhất là người soạn báo cáo làm bản nháp, sau đó người sẽ đứng đọc sửa lại theo giọng của mình. Người đọc cần duyệt bản cuối cùng vì chỉ họ biết câu nào nói ra thấy tự nhiên, câu nào vấp.

Có nên thêm câu chuyện hay ví dụ ngoài báo cáo vào bản đọc không?

Nên thêm một ví dụ cụ thể lấy từ chính hoạt động của đơn vị trong năm, kể trong ba câu. Không nên thêm chuyện ngoài lề hay số liệu không có trong bản đã trình ký, vì như vậy bản đọc và bản in sẽ lệch nhau.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138