Biên bản hội nghị tổng kết ghi theo đúng trình tự diễn ra: thời gian và địa điểm, thành phần và số người có mặt, chủ toạ và thư ký, tóm tắt nội dung báo cáo, các ý kiến thảo luận, phần tiếp thu giải trình, kết luận của chủ toạ, kết quả biểu quyết, giờ kết thúc và chữ ký. Ý kiến thảo luận ghi theo ý chính kèm người nêu, không chép nguyên lời.
Thư ký hội nghị thường là chuyên viên văn phòng, thư ký công đoàn, phó bí thư chi đoàn hay một tổ viên tổ dân phố được nhờ. Bài này đưa dàn ý đánh số, câu mẫu cho từng phần, cách ghi ý kiến nhanh trong lúc nghe, và cách hoàn thiện biên bản trước khi đọc thông qua ngay cuối hội nghị.
Biên bản để làm gì, ai đọc nó sau này
Biên bản hội nghị tổng kết không phải để kể lại buổi họp cho hay. Nó là bằng chứng về ba điều: hội nghị diễn ra hợp lệ (đúng thành phần, đủ số người theo quy chế), hội nghị đã bàn những gì (ý kiến của ai, về việc gì), và hội nghị đã quyết những gì (kết luận, nghị quyết, tỷ lệ biểu quyết). Mọi câu trong biên bản nên phục vụ một trong ba điều đó.
Người đọc biên bản về sau thường là: người soạn báo cáo năm sau cần biết năm trước đã hứa gì; người kiểm tra của cấp trên xem hội nghị có tổ chức đúng hướng dẫn không; đại biểu muốn biết ý kiến của mình có được ghi nhận không. Không ai trong số họ cần biết hội trường trang trí thế nào hay bài phát biểu có xúc động không.
Vì vậy biên bản tốt thường ngắn hơn người ta nghĩ. Một hội nghị tổng kết hai tiếng rưỡi ở đơn vị vừa có biên bản chừng ba đến năm trang là đủ. Biên bản mười lăm trang thường là biên bản chép lời, và chính vì quá dài nên ít ai đọc để phát hiện chỗ ghi thiếu.
Một điểm nữa ít người để ý: biên bản phải trung lập. Thư ký không ghi nhận xét của mình như "ý kiến xác đáng", "phát biểu sôi nổi", "đại biểu bức xúc". Ghi người nói gì, đề nghị gì, là đủ. Khi đọc thông qua, chỉ cần một tính từ đánh giá lọt vào là có người đứng lên đề nghị bỏ, và biên bản phải sửa ngay tại chỗ trước cả hội trường, mất thời gian và mất cả sự tin cậy với những phần còn lại.
Dàn ý biên bản: tám phần theo trình tự hội nghị
Phần thể thức như quốc hiệu, tên cơ quan, số và ký hiệu thì theo quy định hiện hành về văn bản của đơn vị bạn. Dàn ý dưới đây là phần nội dung, kèm câu mẫu để điền.
- Thời gian, địa điểm. Hội nghị tổng kết năm của [tên đơn vị] bắt đầu lúc [giờ] ngày [ngày], tại [địa điểm].
- Thành phần. Đại biểu cấp trên nếu có, tổng số người được triệu tập, số có mặt, số vắng có lý do, vắng không lý do. Tổng số được triệu tập [số] người; có mặt [số] người, vắng [số] người, trong đó có lý do [số] người.
- Chủ toạ, thư ký. Ai chủ trì, ai làm thư ký, nếu hội nghị bầu thì ghi kết quả bầu đoàn chủ tịch, thư ký.
- Nội dung báo cáo. Ghi tên từng báo cáo, người trình bày, tóm tắt mỗi báo cáo trong ba đến năm dòng: kết quả chính, tồn tại chính, chỉ tiêu năm tới. [Chức danh] trình bày báo cáo tổng kết năm; báo cáo nêu [kết quả chính], [tồn tại chính] và đề ra [số] chỉ tiêu năm tới (báo cáo kèm theo biên bản).
- Tham luận, thảo luận. Mỗi người phát biểu một đoạn ngắn: tên, đơn vị, ý chính.
- Tiếp thu, giải trình. Ai trả lời, trả lời những nhóm ý nào, việc nào hẹn trả lời sau và hạn.
- Kết luận và biểu quyết. Tóm tắt kết luận của chủ toạ, nội dung đưa ra biểu quyết, kết quả: số đồng ý, không đồng ý, ý kiến khác, tỷ lệ.
- Kết thúc. Hội nghị kết thúc lúc [giờ] cùng ngày. Biên bản đã được đọc lại trước hội nghị và hội nghị nhất trí thông qua. Chữ ký chủ toạ và thư ký.
Câu "báo cáo kèm theo biên bản" ở phần bốn giúp bạn không phải chép lại báo cáo. Bản báo cáo đã ký được lưu cùng biên bản, biên bản chỉ cần dẫn chiếu tới nó.
Ghi ý kiến thảo luận: chép lời và ghi ý chính (ví dụ giả định)
Dưới đây là cùng một ý kiến được ghi theo hai cách. Số liệu là ví dụ giả định ở hội nghị tổng kết của một công đoàn cơ sở.
| Cách ghi | Nội dung |
|---|---|
| Chép lời | Đại diện tổ bếp phát biểu: "Dạ, kính thưa hội nghị, em xin có ý kiến là năm nay thì công đoàn cũng có quan tâm, nhưng mà theo em thì việc thăm hỏi khi anh chị em ốm đau thì còn chậm, có trường hợp nằm viện cả tuần mới đi thăm, thì em đề nghị năm sau làm sao cho nhanh hơn ạ." |
| Ghi ý chính | Đại diện tổ bếp: thăm hỏi đoàn viên ốm đau còn chậm, có trường hợp sau một tuần mới thăm; đề nghị năm tới rút ngắn thời gian thăm hỏi. |
| Chép lời | Chị đại diện tổ kế toán nói rằng số liệu chi hoạt động phong trào trong báo cáo tài chính là 48 triệu nhưng trong báo cáo hoạt động lại ghi là 45 triệu, như vậy là lệch nhau, đề nghị kiểm tra lại cho đúng. |
| Ghi ý chính | Đại diện tổ kế toán: số chi hoạt động phong trào giữa báo cáo tài chính (48 triệu đồng) và báo cáo hoạt động (45 triệu đồng) lệch 3 triệu đồng; đề nghị kiểm tra. |
Ghi ý chính ngắn bằng một nửa, mà không mất thông tin nào cần cho về sau: ai nói, vấn đề gì, đề nghị gì, số liệu cụ thể. Lưu ý giữ đúng con số người phát biểu nêu, kể cả khi bạn nghĩ họ nhầm. Biên bản ghi điều đã diễn ra, việc đúng sai để phần giải trình xử lý.
Mẹo ghi nhanh trong lúc hội nghị diễn ra
Kẻ sẵn khung trước buổi họp. In dàn ý tám phần ra giấy, mỗi phần chừa chỗ trống. Phần thành phần, chủ toạ, tên báo cáo có thể điền sẵn từ chương trình, chỉ cần sửa nếu có thay đổi.
Xin trước bản báo cáo và tham luận. Có sẵn bản in thì bạn không phải ghi nội dung báo cáo, chỉ đánh dấu chỗ người trình bày nói thêm ngoài bản viết.
Ghi số và tên trước, câu chữ sau. Trong lúc nghe, ghi tên người nói, con số, chữ chốt. Câu văn hoàn chỉnh viết lại sau khi người đó ngồi xuống.
Có ghi âm thì vẫn ghi tay. Nếu được phép ghi âm, ghi âm chỉ để kiểm lại chỗ chưa chắc. Đừng định nghe lại cả buổi, bạn sẽ không có thời gian để hoàn thiện kịp đọc thông qua cuối hội nghị.
Đánh dấu riêng các lời hẹn. Mỗi khi người giải trình nói "sẽ trả lời sau", "sẽ kiến nghị", khoanh tròn ở lề. Những chỗ đó phải có đủ ai làm, hạn bao giờ trong biên bản.
Phần biểu quyết và thông qua biên bản
Phần cuối là phần hay bị ghi sơ sài nhất, trong khi đó lại là phần có giá trị nhất về sau.
- Ghi rõ nội dung đưa ra biểu quyết: thông qua báo cáo, thông qua nghị quyết hay kết luận, thông qua chỉ tiêu năm tới, hoặc từng nội dung riêng nếu hội nghị biểu quyết riêng.
- Ghi hình thức biểu quyết theo quy chế của đơn vị: giơ tay, giơ thẻ hay phiếu kín.
- Ghi đủ ba con số: đồng ý, không đồng ý, ý kiến khác, cùng tổng số người có mặt lúc biểu quyết. Số đại biểu có mặt khi biểu quyết: [số]; đồng ý [số], chiếm [tỷ lệ]; không đồng ý [số]; ý kiến khác [số].
- Tự kiểm phép cộng trước khi đọc: ba con số cộng lại phải bằng số có mặt lúc biểu quyết. Ví dụ giả định 76 người có mặt, 72 đồng ý, 1 không đồng ý, 3 ý kiến khác: 72 chia 76 là khoảng 94,7%.
- Đọc lại toàn văn biên bản trước hội nghị, ghi thêm ý kiến bổ sung nếu có ngay vào biên bản, rồi mới mời biểu quyết thông qua biên bản.
- Chủ toạ và thư ký ký ngay sau hội nghị. Nếu quy chế yêu cầu thêm chữ ký đại diện, chuẩn bị sẵn chỗ ký.
Lỗi hay gặp là số người có mặt lúc biểu quyết khác số đầu buổi vì có người về sớm, nhưng biên bản vẫn ghi số đầu buổi. Hãy đếm lại ngay trước khi biểu quyết.
Hoàn thiện biên bản trong lúc chủ toạ kết luận
Thời gian để hoàn thiện biên bản thường rất ngắn: từ lúc phần thảo luận kết thúc tới lúc đọc thông qua chỉ có thời gian giải trình và kết luận, chừng hai mươi đến ba mươi phút. Thư ký giỏi tận dụng đúng khoảng này. Phần đầu biên bản (thời gian, thành phần, nội dung báo cáo) đã hoàn chỉnh từ trước; phần thảo luận viết lại gọn trong lúc người giải trình nói; phần kết luận và biểu quyết điền nốt trong năm phút cuối.
Nếu đơn vị đông người, nên có hai người ghi: một người ghi chính, một người chuyên ghi ý kiến thảo luận và lời hẹn. Hai bản đối chiếu nhau trước khi đọc thông qua. Ở tổ dân phố, chi hội nhỏ, một thư ký là đủ nhưng nên nhờ chủ toạ nhắc tên người phát biểu rõ ràng để khỏi ghi nhầm.
Đọc thông qua biên bản không có nghĩa là đọc từng chữ của mọi phần. Có thể đọc đầy đủ phần thành phần, tóm tắt ý kiến, kết luận và biểu quyết; phần nội dung báo cáo chỉ cần nêu là báo cáo kèm theo. Sau khi đọc, hỏi hội nghị có ý kiến bổ sung không, ghi bổ sung ngay vào bản, rồi mới biểu quyết thông qua biên bản.
Câu hỏi thường gặp
Biên bản hội nghị tổng kết gồm những phần nào?
Thường gồm thời gian và địa điểm, thành phần và số người có mặt, chủ toạ và thư ký, tóm tắt nội dung các báo cáo, ý kiến thảo luận, phần tiếp thu giải trình, kết luận, kết quả biểu quyết, giờ kết thúc và chữ ký. Thể thức trình bày theo quy định hiện hành về văn bản của đơn vị.
Có cần chép nguyên văn ý kiến của đại biểu vào biên bản không?
Không cần. Ghi ý chính kèm tên hoặc đơn vị của người nêu, vấn đề, đề nghị và số liệu cụ thể là đủ. Chỉ khi người phát biểu đề nghị ghi nguyên văn một câu nào đó thì mới ghi đúng từng chữ câu đó.
Ai ký biên bản hội nghị tổng kết?
Thông thường là chủ toạ và thư ký hội nghị. Một số hội nghị theo quy chế riêng có thể yêu cầu thêm chữ ký đại diện, bạn nên kiểm tra quy chế hoặc hướng dẫn của cấp trên trước buổi họp.
Kết quả biểu quyết ghi trong biên bản thế nào cho đúng?
Ghi số người có mặt lúc biểu quyết, số đồng ý, không đồng ý, ý kiến khác và tỷ lệ đồng ý trên số có mặt. Trước khi đọc, kiểm tra ba con số cộng lại có bằng số người có mặt hay không.
Biên bản có phải đọc thông qua ngay tại hội nghị không?
Nên đọc thông qua ngay cuối hội nghị để mọi người cùng xác nhận nội dung và bổ sung nếu thiếu. Biên bản thông qua sau, khi đại biểu đã về, rất khó sửa và dễ có ý kiến không đồng thuận.
Có ghi âm hội nghị thì có cần ghi biên bản tay không?
Vẫn cần, vì biên bản là văn bản lưu hồ sơ và phải được thông qua ngay tại hội nghị. Bản ghi âm, nếu được phép, chỉ dùng để kiểm lại những chỗ thư ký chưa chắc chắn.