Báo cáo tổng kết cá nhân của tổ trưởng, trưởng nhóm phải tách ba lớp việc: việc chuyên môn chính mình trực tiếp làm, việc điều hành tổ (phân công, đôn đốc, kèm người, giải quyết vướng mắc), và kết quả chung của tổ mà mình chịu trách nhiệm. Lớp thứ ba chỉ nêu số tổng rồi chuyển ngay sang phần mình đã làm gì để có kết quả đó; không chép lại báo cáo của tổ.
Lỗi phổ biến nhất của tổ trưởng là nộp hai văn bản gần giống hệt nhau: báo cáo tổng kết của tổ và báo cáo cá nhân chỉ đổi chữ "tổ" thành "bản thân". Bài này giúp bạn viết báo cáo cá nhân sao cho người đọc thấy rõ vai trò quản lý của bạn, có khung mẫu, bảng câu viết sai và viết đúng, cùng một ví dụ giả định ở tổ văn phòng.
Vì sao báo cáo của tổ trưởng hay bị chép từ báo cáo tổ
Cuối năm, tổ trưởng thường phải viết báo cáo của tổ trước vì hạn nộp sớm hơn. Khi đến lượt báo cáo cá nhân, trong tay đã có sẵn một văn bản đầy số liệu, nên rất dễ sao chép sang. Kết quả là lãnh đạo đọc hai văn bản và không biết riêng người tổ trưởng đã làm gì: kết quả tốt có thể do tổ có người giỏi, kết quả kém có thể do tổ trưởng không điều hành.
Trong khi đó, khi xét đánh giá cuối năm, câu hỏi lãnh đạo đặt ra với tổ trưởng khác với tổ viên. Với tổ viên, họ hỏi "người này làm được bao nhiêu việc". Với tổ trưởng, họ hỏi thêm "người này đã làm gì để cả tổ làm được việc": phân công có hợp lý không, có ai trong tổ được kèm cặp tiến bộ không, việc khó có được xử lý kịp không, có đề xuất nào giúp tổ làm nhanh hơn không.
Ngoài ra, nhiều tổ trưởng vẫn giữ một phần việc chuyên môn như mọi tổ viên: tổ trưởng chuyên môn vẫn dạy đủ số tiết, trưởng nhóm kinh doanh vẫn có chỉ tiêu riêng, tổ trưởng kế toán vẫn giữ một mảng sổ sách. Phần này cũng phải có trong báo cáo cá nhân, với số liệu riêng, không hoà vào số của tổ. Người đọc cần thấy bạn vừa làm tròn việc của một người làm chuyên môn, vừa làm tròn việc của người điều hành.
Khung báo cáo cá nhân cho người đứng đầu tổ, nhóm
Khung dưới đây thêm một phần so với báo cáo cá nhân thông thường. Bạn giữ đúng thứ tự để người đọc phân biệt được ba lớp việc.
- Thông tin chung. Chức danh, tổ hoặc nhóm phụ trách, số thành viên, thời gian giữ vị trí; một câu về nhiệm vụ chuyên môn riêng nếu có.
- Kết quả công việc chuyên môn của bản thân. Viết như một tổ viên: khối lượng, chất lượng, tiến độ, số liệu riêng của mình.
- Kết quả công tác điều hành tổ. Phân công và điều chỉnh phân công; theo dõi, đôn đốc tiến độ; kèm cặp người mới hoặc người còn yếu; xử lý việc khó, việc phát sinh; xây dựng quy trình, nề nếp làm việc của tổ; phối hợp với tổ khác.
- Kết quả chung của tổ, nhóm. Ba đến năm chỉ tiêu chính bằng số tổng, mỗi chỉ tiêu một dòng, ghi rõ "chi tiết tại báo cáo tổng kết của tổ".
- Hạn chế trong vai trò tổ trưởng. Nói về điều hành, không đổ cho tổ viên: phân công chưa đều, theo dõi chưa sát, chậm đề xuất.
- Phương hướng năm tới. Tách hai phần: việc chuyên môn của bản thân và việc điều hành tổ, mỗi phần hai đến ba mục đo được.
Phần thứ ba là phần quan trọng nhất và cũng là phần tổ trưởng hay viết mỏng nhất. Nếu phải cắt bớt độ dài, hãy cắt phần kết quả chung của tổ, đừng cắt phần điều hành.
Câu viết sai và câu viết đúng trong phần điều hành
Các câu bên trái là những câu thường gặp trong báo cáo của tổ trưởng. Chúng không sai về nội dung nhưng không cho người đọc biết tổ trưởng đã làm gì. Cột bên phải là cách viết lại với chỗ trống để bạn điền.
| Viết như thế này | Vấn đề | Nên viết lại |
|---|---|---|
| Tổ luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao. | Là kết quả của tổ, không phải việc của tổ trưởng | Bản thân phân công [số] đầu việc cho [số] thành viên theo năng lực, điều chỉnh phân công [số] lần khi có người nghỉ, bảo đảm không việc nào trễ hạn quá [số] ngày. |
| Bản thân luôn quan tâm, giúp đỡ các thành viên trong tổ. | Không có việc cụ thể | Bản thân trực tiếp hướng dẫn [số] thành viên mới trong [số] tháng đầu; sau thời gian kèm cặp, các thành viên này tự đảm nhận được [việc]. |
| Thường xuyên đôn đốc, nhắc nhở tổ viên. | Nghe như than phiền, không thấy cách làm | Bản thân duy trì họp tổ [tần suất], lập bảng theo dõi tiến độ chung, nhờ đó phát hiện sớm [số] việc có nguy cơ chậm và hỗ trợ kịp thời. |
| Tổ có nhiều đổi mới trong cách làm việc. | Không nói đổi mới gì, ai đề xuất | Bản thân đề xuất và cùng tổ áp dụng [cách làm mới] từ tháng [tháng], giúp rút thời gian [việc] từ [số] ngày xuống [số] ngày. |
| Còn một số tổ viên chưa thật sự cố gắng. | Đổ lỗi, không nhận phần của mình | Việc phân công ở [mảng việc] chưa cân đối, một số thành viên phải gánh nhiều việc trong [thời gian]; bản thân sẽ điều chỉnh từ đầu năm tới. |
Mẹo nhỏ khi tự soát: trong phần điều hành, mỗi câu nên bắt đầu bằng "bản thân" kèm một động từ hành động như phân công, hướng dẫn, đề xuất, tổ chức, điều chỉnh. Câu nào bắt đầu bằng "tổ" thì có khả năng đang thuộc phần kết quả chung, nên chuyển xuống dưới.
Ví dụ giả định: tổ trưởng một tổ hành chính sáu người
Để dễ hình dung, lấy ví dụ giả định một tổ trưởng tổ hành chính ở một đơn vị sự nghiệp, tổ có sáu người kể cả tổ trưởng. Ngoài việc điều hành, tổ trưởng vẫn trực tiếp phụ trách công văn đi đến. Trong năm, tổ có một người nghỉ sinh và một người mới chuyển về.
Phần chuyên môn riêng có thể viết: "Bản thân trực tiếp tiếp nhận, phân loại 2.150 văn bản đến và phát hành 860 văn bản đi; không để thất lạc văn bản, 100% văn bản có thời hạn được chuyển đúng người xử lý trong ngày."
Phần điều hành có thể viết: "Trong 6 tháng một thành viên nghỉ sinh, bản thân chia lại mảng lưu trữ cho hai người còn lại, mỗi người kiêm thêm khoảng nửa ngày mỗi tuần, đồng thời trực tiếp xử lý phần chỉnh lý hồ sơ tồn đọng. Thành viên mới chuyển về được bản thân hướng dẫn trong 2 tháng đầu, từ tháng thứ ba tự đảm nhận phần cấp giấy giới thiệu và quản lý con dấu."
Phần kết quả chung chỉ cần: "Năm qua, tổ hoàn thành 42 trên 45 đầu việc theo kế hoạch, đạt 93%; ba việc còn lại đang triển khai, chi tiết tại báo cáo tổng kết của tổ." Người đọc thấy ngay ba lớp việc mà không phải đọc hai văn bản giống nhau. Kiểm lại số liệu: 42 chia 45 được khoảng 0,933, tức 93%, đúng như câu đã viết.
Những điểm tổ trưởng hay bỏ quên
Việc kèm cặp người mới. Đây là đóng góp khó thấy nhất mà lại có giá trị lâu dài nhất. Một người mới tự làm được việc sau ba tháng là kết quả của tổ trưởng, cần được ghi tên việc và thời gian.
Những việc khó đã gỡ. Một hồ sơ vướng, một khách hàng phản ánh, một mâu thuẫn giữa hai tổ viên được giải quyết êm. Không cần kể chi tiết, chỉ cần một câu nêu loại việc và kết quả.
Ý kiến đề xuất lên lãnh đạo. Tổ trưởng là người chuyển tiếng nói của tổ lên trên. Đề xuất nào đã được chấp nhận, nên ghi lại kèm kết quả sau khi áp dụng.
Việc phối hợp với tổ khác. Những việc chung giữa hai ba tổ thường không ai ghi vào báo cáo nào. Tổ trưởng nên nhận phần điều phối của mình ở đây.
Phần chuyên môn riêng. Có tổ trưởng chỉ viết điều hành mà quên mình vẫn giữ một mảng việc, khiến người đọc tưởng vị trí này chỉ đi giám sát. Ghi số liệu riêng cho mảng đó.
Viết phần hạn chế sao cho đúng vai người điều hành
Phần hạn chế trong báo cáo cá nhân của tổ trưởng là chỗ dễ trượt nhất. Có hai kiểu trượt ngược nhau. Kiểu thứ nhất là kể hạn chế của tổ viên: "một số thành viên còn chậm, chưa chủ động". Câu này khiến người đọc nghĩ tổ trưởng đang đẩy trách nhiệm xuống dưới. Kiểu thứ hai là nhận hết lỗi về mình bằng những câu rất chung: "bản thân còn nhiều thiếu sót trong công tác quản lý". Câu này nghe khiêm tốn nhưng không cho ai biết thiếu sót gì để sửa.
Cách viết đúng là chọn một hai hạn chế cụ thể trong việc điều hành, nói rõ hệ quả và cách khắc phục. Ví dụ: "Việc theo dõi tiến độ của tổ còn dựa vào nhắc trực tiếp, chưa có bảng theo dõi chung, nên có [số] việc chỉ phát hiện chậm khi sát hạn. Năm tới, bản thân lập bảng theo dõi từ đầu năm và rà soát vào [ngày] hằng tuần."
Nếu tổ có việc chưa đạt vì lý do khách quan như thiếu người, thiếu thiết bị, thay đổi yêu cầu của cấp trên, bạn vẫn nêu, nhưng tách riêng thành lý do khách quan và kèm luôn việc bạn đã làm để giảm ảnh hưởng. Người đọc đánh giá cao tổ trưởng biết mình đã xoay xở thế nào, hơn là tổ trưởng chỉ liệt kê khó khăn.
Lấy tư liệu cho phần điều hành ở đâu
Số liệu chuyên môn thì dễ gom, còn việc điều hành lại hiếm khi được ghi thành sổ. Trước khi viết, bạn lục lại những nguồn sau để dựng lại cả năm làm tổ trưởng:
- Biên bản hoặc ghi chép các buổi họp tổ: mỗi buổi họp thường có một hai quyết định phân công hay điều chỉnh, đó là dấu vết của việc điều hành.
- Tin nhắn giao việc trong nhóm của tổ: lọc những lần bạn chia việc, nhắc hạn, đổi người phụ trách khi có người nghỉ.
- Các tờ trình, đề xuất bạn gửi lên lãnh đạo: ghi lại đề xuất nào đã được duyệt và kết quả sau khi áp dụng.
- Danh sách thành viên đầu năm và cuối năm: ai mới vào, ai chuyển đi, ai nghỉ dài ngày; mỗi biến động là một lần bạn phải xếp lại việc.
- Những lần bạn trực tiếp làm thay hoặc làm cùng: việc gấp, việc khó, việc không ai nhận; đây là phần đóng góp rất thật mà ít người nhớ ghi.
Gom xong, bạn sẽ thấy phần điều hành thường có mười đến hai mươi dòng việc. Gộp chúng lại theo năm nhóm: phân công, theo dõi tiến độ, kèm người, gỡ việc khó, cải tiến cách làm. Năm nhóm này chính là năm đoạn của phần điều hành trong báo cáo.
Câu hỏi thường gặp
Tổ trưởng có cần viết báo cáo cá nhân riêng khi đã viết báo cáo của tổ không?
Thường là có, vì báo cáo của tổ đánh giá tập thể còn báo cáo cá nhân là căn cứ đánh giá riêng người tổ trưởng. Hai văn bản nên khác nhau rõ: báo cáo cá nhân tập trung vào việc chuyên môn của mình và cách mình điều hành tổ.
Kết quả chung của tổ nên chiếm bao nhiêu trong báo cáo cá nhân?
Chỉ nên là một đoạn ngắn với ba đến năm con số tổng, ghi rõ chi tiết nằm ở báo cáo của tổ. Phần dài nhất nên dành cho việc điều hành, vì đó là điều người đọc muốn biết về một tổ trưởng.
Có nên nêu tên tổ viên làm tốt trong báo cáo cá nhân của tổ trưởng không?
Không cần nêu tên trong báo cáo cá nhân của bạn. Việc ghi nhận từng người thuộc về báo cáo của tổ hoặc phần đề nghị khen thưởng; trong báo cáo cá nhân bạn chỉ nói về việc mình đã làm để người đó tiến bộ.
Trưởng nhóm mới lên giữa năm thì viết thế nào?
Bạn chia báo cáo thành hai giai đoạn: thời gian làm thành viên và thời gian làm trưởng nhóm, ghi rõ mốc tháng. Phần điều hành chỉ tính từ khi nhận nhiệm vụ, và nên nói rõ bạn đã tiếp nhận nhóm trong tình trạng thế nào.
Tổ không đạt chỉ tiêu thì tổ trưởng viết báo cáo cá nhân ra sao?
Vẫn nêu kết quả thật của tổ bằng số, sau đó viết rõ bạn đã làm gì để hạn chế thiếu hụt và điều gì trong cách điều hành cần thay đổi. Báo cáo trung thực về một năm khó thường được đánh giá cao hơn báo cáo né tránh số liệu.
Phần phương hướng của tổ trưởng nên viết những gì?
Nên tách hai nhóm: việc chuyên môn bạn trực tiếp làm và việc điều hành tổ, mỗi nhóm hai đến ba mục đo được. Ví dụ lập bảng theo dõi tiến độ từ tháng đầu năm, hoặc kèm một thành viên tự đảm nhận được một mảng việc mới.