Trưởng nhóm viết báo cáo tổng kết của nhóm nên đi theo năm phần: nhóm được giao gì, đã làm được gì (có số), mỗi thành viên đóng góp việc gì, điều chưa làm được và vì sao, nhóm cần gì cho năm tới. Phần đóng góp của từng người là phần khác biệt với báo cáo phòng: viết bằng việc cụ thể đã làm, không xếp thứ tự, không chấm điểm trong báo cáo này.
Bài viết cho người lần đầu làm trưởng nhóm, nhóm từ ba tới mười hai người nằm trong một phòng lớn hơn, và được trưởng phòng yêu cầu gửi bản tổng kết để ghép vào báo cáo phòng. Có dàn ý, câu mẫu, cách gom ý kiến cả nhóm trong một buổi họp và những tình huống khó như thành viên làm chưa tốt hay nhóm vừa thay người giữa năm.
Dàn ý năm phần
Cả bản nên nằm trong khoảng hai đến ba trang, để trưởng phòng ghép được vào báo cáo chung mà không phải cắt.
- I. Nhóm được giao gì: nhiệm vụ đầu năm, số thành viên đầu năm và cuối năm, thay đổi nhiệm vụ trong năm nếu có.
- II. Kết quả chính: ba đến năm việc lớn, mỗi việc có con số hoặc sản phẩm cụ thể, so với điều được giao.
- III. Đóng góp của từng thành viên: mỗi người một đến hai câu về việc họ phụ trách và kết quả.
- IV. Điều chưa làm được: việc chưa xong, lý do, đề xuất xử lý.
- V. Năm tới: việc nhóm đề xuất nhận, điều nhóm cần như người, công cụ, đào tạo, thời gian.
Phần III là phần trưởng phòng thường không tự biết được, vì họ không làm việc hằng ngày với từng người trong nhóm. Đây cũng là phần thành viên trong nhóm quan tâm nhất khi biết báo cáo được gửi lên.
Nếu trưởng phòng đã phát khung riêng, đặt năm phần này vào đúng các mục của khung đó, đừng bỏ phần III chỉ vì khung không có mục tương ứng. Có thể đưa nó vào mục kết quả, dưới tiêu đề nhỏ "phân công và đóng góp".
Ghi công từng người bằng việc, không bằng tính từ
Câu ghi nhận dễ viết nhất là câu tính từ: "bạn A nhiệt tình, trách nhiệm, có tinh thần học hỏi". Câu đó có thể đúng, nhưng nó giống hệt câu dành cho bạn B, bạn C, và trưởng phòng đọc xong không biết thêm gì. Tệ hơn, người được viết như vậy cũng biết đó là câu chung chung.
Ghi công bằng việc nghĩa là viết họ đã phụ trách việc gì, làm ra cái gì, kết quả ra sao. Ví dụ giả định: Thành viên phụ trách mảng hồ sơ khách hàng đã rà lại và cập nhật khoảng 1.200 hồ sơ cũ trong quý II, giúp nhóm giảm số cuộc gọi nhầm số trong nửa cuối năm. Câu này không có một tính từ khen nào, nhưng người đọc thấy rõ đóng góp.
Trong báo cáo, có thể ghi tên thành viên vì đây là báo cáo nội bộ gửi trưởng phòng; nhưng không đưa bảng xếp thứ tự, không cho điểm, không so người này với người kia. Việc đánh giá, xếp loại từng người đi theo quy trình riêng của công ty. Báo cáo tổng kết nhóm chỉ cung cấp sự thật về việc đã làm, để quy trình đó có căn cứ.
Một mẹo nhỏ: viết phần này xong, đọc lại xem mỗi người có ít nhất một việc cụ thể chưa. Người làm việc thầm lặng như hỗ trợ, rà soát, đào tạo người mới thường bị bỏ sót nhất, vì việc của họ không ra một sản phẩm dễ thấy.
Câu mẫu cho từng phần
Viết theo ngôi "nhóm". Thay phần trong ngoặc vuông.
- Nhiệm vụ: Năm qua nhóm [tên nhóm] gồm [số] thành viên, được giao [nhiệm vụ]; từ tháng [số] nhóm nhận thêm [nhiệm vụ mới].
- Kết quả: Nhóm hoàn thành [số] trên [số] việc được giao, trong đó [việc nổi bật] đạt [kết quả cụ thể].
- Đóng góp: [Tên thành viên] phụ trách [mảng việc], đã [việc cụ thể], kết quả là [kết quả].
- Người mới: [Tên thành viên] vào nhóm từ tháng [số], sau [số] tháng đã đảm nhận độc lập [việc].
- Chưa làm được: Nhóm chưa hoàn thành [việc] như kế hoạch, mới đạt [mức], do [lý do]; nhóm đề xuất [hướng xử lý].
- Năm tới: Năm tới nhóm đề xuất nhận thêm [việc], cần bổ sung [nguồn lực] để đảm bảo [kết quả].
Câu cho người mới có ích hơn ta tưởng. Nó ghi lại tốc độ hoà nhập của người đó, và là một trong số ít căn cứ trưởng phòng có để đánh giá cách nhóm kèm người mới.
Gom ý cả nhóm trong một buổi họp bốn mươi lăm phút
Trưởng nhóm không nên viết một mình. Một buổi họp ngắn cho ra nhiều chất liệu hơn mấy ngày tự nhớ lại.
- 5 phút: trưởng nhóm nhắc lại nhiệm vụ đầu năm và những con số chính đã gom sẵn.
- 15 phút: mỗi người nói hai điều: việc mình làm năm nay mà mình thấy có ích nhất, và một việc khó nhất. Trưởng nhóm ghi, không bình luận.
- 10 phút: cả nhóm điểm lại những việc chưa xong và lý do.
- 10 phút: mỗi người đề xuất một việc cho năm tới; cả nhóm chọn ra ba việc.
- 5 phút: trưởng nhóm hẹn ngày gửi bản nháp để mọi người đọc phần của mình.
Bước cuối, gửi bản nháp cho từng người đọc lại phần của họ, là bước làm nên khác biệt. Ai cũng có quyền sửa nếu việc của mình bị ghi sai hoặc thiếu. Báo cáo gửi lên sau đó sẽ không có chuyện thành viên bất ngờ khi biết mình được ghi nhận thế nào.
Những điều không cần đưa vào báo cáo nhóm
Báo cáo nhóm hay bị kéo dài vì trưởng nhóm muốn cho thấy nhóm đã vất vả thế nào. Trưởng phòng cần thông tin để ghép báo cáo chung, không cần nhật ký. Cắt bớt các phần sau:
- Danh sách đầy đủ mọi việc nhóm đã làm trong năm. Chọn ba đến năm việc lớn, phần còn lại gộp thành một câu về khối lượng thường xuyên.
- Kể lại các cuộc họp, các lần trao đổi, các buổi làm thêm. Chỉ nêu khi chúng dẫn tới một kết quả cụ thể.
- Chuyện riêng của thành viên như ốm đau, việc gia đình. Nếu nó ảnh hưởng tới tiến độ, ghi là "thành viên nghỉ dài ngày theo chế độ" là đủ.
- Ý kiến về chính sách chung của công ty không liên quan trực tiếp tới việc của nhóm. Những góp ý đó nên đi đường khác, như hội nghị người lao động hoặc gặp trực tiếp ban giám đốc.
- Số liệu đã có trong báo cáo của phòng khác, ví dụ doanh số mà phòng kinh doanh sẽ báo cáo. Nhóm chỉ cần dẫn lại con số liên quan tới phần việc của mình.
Một bản báo cáo nhóm tốt là bản mà trưởng phòng có thể ghép vào báo cáo chung gần như nguyên văn, chỉ cần đổi chữ "nhóm" thành tên nhóm. Nếu trưởng phòng phải viết lại, nhiều khả năng chi tiết về từng thành viên, phần quý nhất, sẽ bị lược đi.
Tình huống khó và cách viết
Một thành viên làm chưa tốt cả năm. Báo cáo tổng kết nhóm không phải chỗ phê bình cá nhân. Ghi đúng việc họ phụ trách và mức hoàn thành, không thêm nhận xét. Vấn đề hiệu quả của từng người nên trao đổi riêng với trưởng phòng theo đường đánh giá nhân sự.
Nhóm thay người giữa năm. Ghi cả người đã rời nhóm với phần việc họ làm khi còn ở nhóm. Bỏ họ ra khỏi báo cáo vừa không công bằng, vừa khiến kết quả nửa đầu năm trông như từ trên trời rơi xuống.
Kết quả lớn nhất là của cả nhóm, không tách được. Viết là kết quả chung, rồi ở phần từng người ghi rõ mỗi người lo khâu nào trong việc đó.
Trưởng nhóm cũng làm việc trực tiếp. Ghi phần việc của mình như các thành viên khác, bằng giọng trung tính, không tự khen. Thêm một câu về việc điều phối nếu có kết quả cụ thể như rút ngắn thời gian bàn giao giữa các khâu.
Nhóm được giao quá nhiều việc so với số người. Nêu ở phần năm tới bằng số: bao nhiêu việc, bao nhiêu người, bao nhiêu giờ làm thêm. Đề xuất có số dễ được xem xét hơn lời than quá tải.
Ví dụ giả định: nhóm chăm sóc khách hàng năm người
Một nhóm chăm sóc khách hàng trong phòng kinh doanh, đầu năm năm người, giữa năm một người chuyển sang phòng khác và một người mới vào, ví dụ giả định. Nhiệm vụ đầu năm: trả lời mọi yêu cầu của khách trong vòng một ngày làm việc, và gọi lại cho khách sau mỗi đơn lớn.
Kết quả chính được viết ngắn: nhóm xử lý khoảng 6.000 yêu cầu trong năm, tỷ lệ trả lời trong một ngày làm việc tăng từ 80% quý I lên 92% quý IV, tức tăng 12 điểm phần trăm. Phần đóng góp nêu năm người, kể cả người đã chuyển phòng, mỗi người một câu về mảng phụ trách. Người mới được ghi là sau ba tháng đã tự xử lý được nhóm yêu cầu đổi trả hàng.
Phần chưa làm được nêu một việc: việc gọi lại sau đơn lớn chỉ làm được khoảng 60% số đơn, vì cao điểm cuối năm nhóm dồn hết người vào trả lời yêu cầu. Phần năm tới đề xuất tách một người chuyên gọi lại vào hai tháng cao điểm, hoặc bổ sung một người bán thời gian. Bản báo cáo vừa hai trang, trưởng phòng ghép gần như nguyên văn vào báo cáo của phòng.
Lưu ý cách viết tỷ lệ: từ 80% lên 92% là tăng 12 điểm phần trăm, không phải tăng 12%. Nếu viết tăng 12% thì người đọc kỹ sẽ hiểu thành 80% nhân 1,12, tức khoảng 89,6%. Nhầm hai cách nói này là lỗi rất hay gặp trong báo cáo của nhóm, và một lỗi như vậy đủ làm người đọc nghi các số khác.
Câu hỏi thường gặp
Báo cáo tổng kết của nhóm khác báo cáo phòng ở chỗ nào?
Báo cáo nhóm hẹp hơn và đi sâu vào việc của từng thành viên, điều mà báo cáo phòng thường không có chỗ để viết. Báo cáo nhóm là nguồn tư liệu để trưởng phòng ghép vào báo cáo chung, nên nên viết theo khung trưởng phòng đưa ra.
Có nên nêu tên từng thành viên trong báo cáo tổng kết nhóm không?
Có thể nêu tên vì đây là báo cáo nội bộ, nhưng chỉ để gắn với việc cụ thể họ đã làm. Không xếp thứ tự, không cho điểm, không so sánh người này với người kia trong báo cáo. Việc đánh giá từng người đi theo quy trình riêng.
Thành viên làm chưa tốt thì viết thế nào trong báo cáo nhóm?
Ghi đúng việc họ phụ trách và mức độ hoàn thành, không thêm lời phê bình. Những vấn đề về hiệu quả làm việc của cá nhân nên được trao đổi riêng với trưởng phòng theo đường đánh giá nhân sự, không đưa vào báo cáo tổng kết chung.
Trưởng nhóm có nên cho thành viên đọc báo cáo trước khi gửi không?
Nên cho mỗi người đọc phần viết về mình trước khi gửi. Cách này giúp sửa những chỗ ghi sai hoặc thiếu, và tránh việc thành viên bất ngờ khi biết mình được ghi nhận thế nào. Nó cũng làm cả nhóm tin vào báo cáo hơn.
Nhóm nhỏ chỉ ba người có cần báo cáo tổng kết riêng không?
Nếu trưởng phòng yêu cầu thì vẫn viết, nhưng có thể ngắn, khoảng một trang theo cùng năm phần. Nhóm nhỏ càng cần ghi rõ việc của từng người, vì mỗi người thường kiêm nhiều mảng mà người ngoài nhóm không nhìn thấy.
Báo cáo tổng kết nhóm nên gửi khi nào?
Nên gửi trước hạn trưởng phòng cần ghép báo cáo phòng ít nhất một tuần, để trưởng phòng có thời gian hỏi lại. Tốt nhất là hỏi trưởng phòng hạn chót ngay từ đầu tháng 12 rồi tính lùi lịch họp nhóm và viết nháp.